12. Sınıf İnkılap Tarihi Ders Kitabı Sayfa 62-68 Cevapları

Örnek cevap: Millî cemiyetler halkı düşmanın niyetleri konusunda bilgilendirdi, bölgesel direnişi örgütledi ve Erzurum, Balıkesir gibi kongrelerin toplanmasını sağladı. Karakol Cemiyeti Anadolu’ya silah ve personel kaçırdı, Anadolu Kadınları Müdâfaa-i Vatan Cemiyeti yardım topladı. Sivas Kongresi’nde bu cemiyetler tek çatı altında birleşti. Buna karşılık millî varlığa düşman cemiyetler manda ve himayeyi savunup propaganda yaptı, azınlık cemiyetleri ise çeteler kurarak iç karışıklık çıkardı. Bu nedenle cemiyetler mücadeleyi hem güçlendirdi hem de zorlaştırdı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Yararlı Cemiyetler (Milli Cemiyetler)

Mustafa Kemal’in Anadolu’ya geçişi İzmir’in işgaliyle aynı günlere denk geldi. İşgal ve ardından yaşanan zulüm, en kayıtsız insanları bile harekete geçirmişti; Mustafa Kemal bu öfkeyi örgütlü bir direnişe dönüştürdü. Karabekir’e yazdığı mektup, güvendiği komutanlarla birlikte çalışmaya önem verdiğini ve Samsun’daki asayişsizliği yakından incelediğini gösterir. Ordu müfettişi olarak sahip olduğu geniş yetki de çalışmalarını kolaylaştırdı. Bu şartlar Millî Mücadele’nin hızla başlamasını sağladı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Mustafa Kemal’in Samsun’a Çıkışı (19 Mayıs 1919)

Millî sınırlar içindeki vatanın bölünemez bir bütün olduğunu söyleyen madde, yeni devletin topraklarını ilk kez tarif eder. İstanbul Hükûmeti vatanı koruyamazsa geçici bir hükûmet kurulacağı kararı, yeni bir yönetimin doğacağını açıkça gösterir. Millî iradenin hâkim kılınacağı ve Millî Meclisin derhal toplanıp hükûmet işlerini denetleyeceği maddeler, egemenliğin millete dayanacağını ortaya koyar. Manda ve himayenin reddi de yeni devletin tam bağımsız olacağına işarettir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Erzurum Kongresi (23 Temmuz-7 Ağustos 1919)

Gerekçe için 1. ve 2. maddeler gösterilebilir: vatanın bütünlüğü ve milletin istiklali tehlikededir, İstanbul Hükûmeti de görevini yerine getirememektedir. Amaç için 3. madde gösterilebilir: milletin istiklalini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır. Yöntem için 4-9. maddeler gösterilebilir: baskıdan uzak millî bir heyet oluşturulması, askerî ve millî örgütlerin dağıtılmaması, Sivas’ta millî kongre toplanması, her sancaktan üç delege seçilmesi, işin gizli yürütülmesi ve Erzurum’da doğu illeri kongresinin yapılması.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Amasya Genelgesi (Tamimi)(22 Haziran 1919)

Manda taraftarları önce ekonomik yetersizliği öne sürüyordu: devletin büyük borçları vardı ve gelirleri bu borçların faizini bile karşılamıyordu. Ordunun dağılmış olması, paranın ve silahın yokluğu da gerekçeleri arasındaydı. Avrupa’nın teknolojide çok ileride olduğunu, uçak ve büyük savaş gemileri yapan devletlere karşı koyamayacaklarını düşünüyorlardı. Çevrede ülkeyi paylaşmak isteyen devletler bulunduğu için bağımsızlık kazanılsa bile korunamayacağına, bu yüzden güçlü bir devletin korumasına girmek gerektiğine inanıyorlardı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Sivas Kongresi (4-11 Eylül 1919)

Örnek cevap: Türk milleti tarih boyunca bağımsızlığını her şeyin üstünde tuttu; Orhun Yazıtları’nda bile esaret yıllarının acısı ve bağımsızlığa yeniden kavuşmanın önemi anlatılır. Türkler kurdukları devletlerde başka bir gücün egemenliğini kabul etmedi. Manda ve himaye ise egemenliği başka bir devlete bırakmak, kendi kaderini başkasının eline vermek demektir. Bu nedenle iki anlayış birbirine tamamen zıttır. Mustafa Kemal de bu geleneğe dayanarak “Ya istiklal ya ölüm!” demiş ve manda fikrini kesin olarak reddetmiştir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Orhun Yazıtları’ndan Günümüze Türk Devlet Geleneği ve Ortak İletişim Mirası