12. Sınıf İnkılap Tarihi Ders Kitabı Sayfa 151-158 Cevapları

Örnek cevap: Türk dış politikasının temelinde tam bağımsızlık ve Misak-ı Millî vardı; Türkiye hiçbir alanda başka bir devletin vesayetini kabul etmedi. “Yurtta sulh, cihanda sulh” anlayışıyla barışı esas aldı, sorunları görüşme ve uluslararası hukuk yoluyla çözmeye çalıştı. Gücünü aşan hayallerin peşine düşmeyen gerçekçi ve akılcı bir yol izledi. Devletlerle eşitlik ve karşılıklı saygı temelinde ilişki kurdu.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası (1923-1938)

Cevap: Millî (5), Gerçekçi (1), Akılcı (4), Bağımsız (2), Barışçıl (3). 1. görüş gücümüzü aşan işlerden vazgeçip haddimizi bilmeyi, 2. görüş her alanda tam bağımsızlığı, 3. görüş millet hayatı tehlikede değilse savaşın cinayet olduğunu, 4. görüş hedefe giden yolun mantıklı ve bilimsel olmasını, 5. görüş ise millî sınırlar içinde kendi gücümüze dayanarak milletin mutluluğuna çalışmayı anlatır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası (1923-1938)

Cevap: Musul, Mondros Ateşkesi imzalandığında Türk ordusunun elinde bulunan ve Misak-ı Millî sınırları içinde sayılan bir bölgeydi; İngilizler ateşkesten sonra burayı işgal etmişti. Bu nedenle Musul’un 1926 Ankara Antlaşması ile İngiliz mandasındaki Irak’a bırakılması, Misak-ı Millî’den verilen önemli bir taviz oldu. Türkiye yalnızca Hakkâri’yi korudu ve petrol gelirlerinin %10’unu 25 yıl alma hakkı elde etti. Doğudaki isyan ve yeni bir savaşı göze alamaması Türkiye’yi bu sonucu kabule zorladı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Musul Sorunu (1923-1926): Haliç Konferansı, Milletler Cemiyeti ve Ankara Antlaşması

Örnek cevap: Musul zengin petrol yataklarına sahipti ve İngiltere bu kaynakları denetlemek istiyordu. Bölge, İngiliz mandasındaki Irak’ın ve Basra Körfezi’nden Hindistan’a uzanan yolun güvenliği için de önemliydi. İngiltere, Türkiye’yi Orta Doğu’dan uzak tutmak ve bölgedeki etkisini korumak istiyordu. Milletler Cemiyetinde etkili olduğu için sorunu oraya taşımayı da kendi lehine görüyordu.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Musul Sorunu (1923-1926): Haliç Konferansı, Milletler Cemiyeti ve Ankara Antlaşması

Cevap: Lozan’dan sonra İngiltere, Fransa ve İtalya, savaştan yorgun çıkan Türkiye’den savaş meydanında alamadıklarını diplomasi ve tehditle almaya çalıştı. Batılı devletlerin bu tutumu ve Musul kararı karşısında yalnız kalan Türkiye, yeniden büyük bir devletin desteğine ihtiyaç duydu. O dönemde Türkiye ile dostluğunu sürdürmek isteyen tek büyük güç Sovyetler Birliği idi; bu yüzden Musul kararından bir gün sonra, 17 Aralık 1925’te SSCB ile tarafsızlık ve saldırmazlık antlaşması imzalandı. Kısacası güvenlik kaygısı, Lozan’dan kalan sorunlar ve büyük devletler arasındaki denge dış politikayı şekillendirdi.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası (1923-1938)

Örnek cevap: Hatay, 1918’de Mondros Ateşkesi’nden sonra Fransızlar tarafından işgal edildi. 1921 Ankara Antlaşması ile özel bir yönetim kurulması şartıyla Fransız mandasındaki Suriye’ye bırakıldı, Lozan’da da bu durum değişmedi. Fransa’nın Suriye’ye bağımsızlık vermeye hazırlandığı 1936’da Türkiye konuyu Milletler Cemiyetine taşıdı. 1937’de Sandler Raporu ile Hatay ayrı bir varlık kabul edildi. 2 Eylül 1938’de Tayfur Sökmen’in cumhurbaşkanı olduğu Hatay Devleti kuruldu. 29 Haziran 1939’da Hatay Meclisi Türkiye’ye katılma kararı aldı ve TBMM bu kararı kabul etti; böylece Hatay ana vatana kavuştu.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Hatay’ın Anavatana Katılması (1939): Hatay Sorunu ve Atatürk

Cevap: Aras’a göre Türkiye, Milletler Cemiyetinin dayandığı barış ve iş birliği fikrini kendi fikri kadar benimsiyordu. Tereddüt fikirde değil, bu fikri uygulayan kurumdaydı; yani teori ile uygulama arasındaki mesafeden kaynaklanıyordu. Cemiyet büyük devletlerin çıkarlarına göre hareket etmiş, Musul Sorunu’nda İngiltere’den yana karar vermişti. Ayrıca Türkiye’nin dostu Sovyet Rusya’nın cemiyete olumsuz bakması da bu çekingenliği artırıyordu.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Milletler Cemiyeti ve Türkiye’nin Milletler Cemiyetine Girişi (1932)