11. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 274-281 Cevapları

Örnek cevap: “Meşrutiyete Kanlı Kalkışma: Hareket Ordusu İstanbul’da Düzeni Sağladı.” Bu manşeti seçerdim çünkü olayın meşrutiyet yönetimine karşı bir ayaklanma olduğunu ve Selânik’ten gelen Hareket Ordusu’nun isyanı bastırdığını tek cümlede anlatıyor. Farklı bir manşet de olabilir; önemli olan olayın özünü ve sonucunu kısa ve dikkat çekici biçimde vermesidir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: 31 Mart Vakası (1909): Nedenleri, Hareket Ordusu ve Sonuçları

Örnek cevap: 1909 değişikliğiyle padişahın yetkileri daraltıldı, meclisin yetkileri genişletildi. Hükûmet artık padişaha değil meclise karşı sorumlu oldu ve güven oyu almak zorunda kaldı. Padişahın meclisi kapatma ve yasaları veto etme yetkisi sınırlandı, meclis kendi başkanlarını seçti ve kendiliğinden toplanabildi. Bu düzenlemeler millet egemenliği ve kuvvetler ayrılığı yolunda önemli bir adımdı; Osmanlı, gerçek anlamda meşruti monarşiye yaklaştı ve Cumhuriyet dönemindeki demokratik gelişmelere tecrübe kazandırdı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Kanun-i Esasi (1876): İlk Osmanlı Anayasası ve Maddeleri

Örnek cevap: İstanbul, 13 Nisan 1909. Meşrutiyetin ilanından bu yana süren İttihat ve Terakki ile muhalifler arasındaki gerginlik, Serbestî gazetesi başyazarı Hasan Fehmi Bey’in öldürülmesiyle zirveye çıktı. Bu sabah Avcı Taburları meclis önünde toplanarak meşrutiyet karşıtı bir isyan başlattı; gazeteler yağmalandı, kabine istifa etti. Selânik’ten yola çıkan Hareket Ordusu, Mahmud Şevket Paşa komutasında İstanbul’a girerek düzeni sağladı ve sıkıyönetim ilan etti. Meclis, olayı teşvik ettiği gerekçesiyle Sultan II. Abdülhamid’i tahttan indirdi, yerine V. Mehmed Reşad geçti. Olaydan sonra İttihat ve Terakki’nin gücü arttı, anayasa değiştirilerek padişahın yetkileri kısıldı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: 31 Mart Vakası (1909): Nedenleri, Hareket Ordusu ve Sonuçları

Örnek cevap: İtalya siyasi birliğini geç tamamladığı için sömürge yarışında geride kalmıştı ve bu yarışta yer edinmek istiyordu. Tunus’u Fransa’ya kaptırmış, Fas Sorunu’nda da istediğini alamamıştı. Trablusgarp, İtalya’ya yakın bir Akdeniz kıyısıydı ve Fransız Tunus’u ile İngiliz Mısır’ı arasında kalan son boş alandı. Osmanlı’nın bölgeye karadan ve denizden asker göndermekte zorlanması da İtalya’ya kolay bir hedef gibi görünüyordu. Büyük devletlerden önceden onay alması işini kolaylaştırdı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Trablusgarp Savaşı

Tablo şöyle doldurulabilir. Askerî sonuçların Türk tarihine etkisi: Mustafa Kemal ve genç subaylar yerli halkı örgütleyerek gerilla savaşı yaptı; kıyı savunması ve çöl harekâtı tecrübesi Çanakkale, Filistin ve Millî Mücadele’de işe yaradı. Askerî sonuçların dünya tarihine etkisi: Uçak ilk kez savaşta keşif ve bombardıman için kullanıldı, savaş teknolojisi değişti. Siyasi sonuçların Türk tarihine etkisi: Uşi Antlaşması’yla Osmanlı Kuzey Afrika’daki son toprağını kaybetti; On İki Ada’nın işgaliyle bugüne uzanan Adalar Sorunu doğdu. Siyasi sonuçların dünya tarihine etkisi: Osmanlı’nın zayıflığını gören Balkan devletleri birleşerek savaş açtı; parçalanma süreci hızlandı ve İtalya sömürgeci devletler arasına katıldı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Trablusgarp Savaşı

Örnek cevap: Milliyetçilik akımının etkisiyle bağımsız olan Balkan devletleri, Osmanlı’nın elinde kalan Makedonya ve Rumeli topraklarını paylaşmak istiyordu. Rusya Panslavizm politikasıyla Balkan Slavlarını kışkırttı; Avusturya’nın Bosna-Hersek’i ilhakı ise Balkan devletlerini birleşmeye yöneltti. Osmanlı’nın Trablusgarp Savaşı’yla uğraşması, Arnavutluk İsyanı, ordudaki alaylı-mektepli çatışması ve Balkanlardaki eğitimli askerlerin terhis edilmesi devleti zayıf düşürdü. Bulgaristan, Yunanistan, Sırbistan ve Karadağ aralarında ittifak kurup 1912’de savaşı başlattı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: I.Balkan Savaşı (1912-1913)

Örnek cevap: Nedeni, I. Balkan Savaşı’ndaki ağır yenilgilerden sonra Kâmil Paşa hükûmetinin Edirne’yi ve Ege adalarını bırakmayı öngören barış şartlarına olumlu bakmasıydı; İttihat ve Terakki bunu kabul etmedi. 23 Ocak 1913’te Enver ve Talat Beylerin öncülüğünde yapılan baskınla hükûmet devrildi, Harbiye Nazırı Nazım Paşa öldürüldü. Etkileri: Ordu siyasete daha çok karıştı, İttihat ve Terakki iktidarı tamamen ele geçirdi ve zamanla tek parti yönetimi kuruldu. Savaşa yeniden girilmesine rağmen Edirne bir süre kaybedildi, ancak II. Balkan Savaşı’nda geri alındı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Babıâli Baskını (1913): Nedenleri, Seyri ve Sonuçları

Örnek cevap: Osmanlı, Avrupa’daki topraklarının büyük bölümünü kaybetti; elinde Doğu Trakya ve Edirne kaldı, sınır Meriç Nehri oldu. Arnavutluk bağımsız bir devlet olarak haritaya girdi. Yunanistan Selânik, Güney Makedonya, Yanya ve Girit’i alarak büyüdü. Sırbistan Kuzey ve Orta Makedonya ile Kosova’yı aldı, Karadağ da genişledi. Bulgaristan Batı Trakya ile Ege’ye çıkış kazandı ama Güney Dobruca’yı Romanya’ya bıraktı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: II.Balkan Savaşı (1913)

Örnek cevap: Ege adalarının bir kısmı Trablusgarp Savaşı’nda İtalya’nın, bir kısmı Balkan Savaşları’nda Yunanistan’ın eline geçti; Londra Antlaşması kararı büyük devletlere bırakınca sorun çözülemedi. Batı Trakya ise 1913 İstanbul Antlaşması’yla Bulgaristan’a verildi, I. Dünya Savaşı’ndan sonra Yunanistan’a geçti ve buradaki Türk nüfusun hakları tartışma konusu oldu. Bugün Türkiye ile Yunanistan arasında kıta sahanlığı, kara suları, hava sahası ve adaların silahlandırılması gibi anlaşmazlıklar sürüyor. Batı Trakya Türklerinin kimlik, eğitim ve din özgürlüğüyle ilgili sorunları da iki ülke ilişkilerini etkilemeye devam ediyor.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923)