Kısaca
Balıkesir (26–31 Temmuz 1919) ve Alaşehir (16–25 Ağustos 1919) kongreleri, İzmir’in işgali üzerine Hacim Muhittin (Çarıklı) Bey öncülüğünde toplanan bölgesel kongrelerdir. Yunan işgaline karşı Kuva-yı Milliye’nin güçlendirilmesi, Batı Anadolu’daki direnişin birleştirilmesi ve Batı Cephesi’nin oluşturulması kararlaştırıldı. Mustafa Kemal bu kongrelere katılmadı; kararlar, Sivas Kongresi’nden sonra Batı’daki direnişin Temsil Heyeti’ne bağlanmasını kolaylaştırdı.
Kongreler Karşılaştırma
| Kongre | Tarih | Niteliği | Öne çıkan karar |
|---|---|---|---|
| Erzurum | 23 Temmuz – 7 Ağustos 1919 | Toplanış bölgesel, karar ulusal | Manda ve himaye kabul edilemez; Temsil Heyeti |
| Balıkesir | 26–31 Temmuz 1919 | Bölgesel | Yunan işgaline karşı direniş, Batı Cephesi |
| Nazilli | 6 Ağustos 1919 | Bölgesel | Kuva-yı Milliye’ye asker sağlanması |
| Alaşehir | 16–25 Ağustos 1919 | Bölgesel | Balıkesir kararlarının genişletilmesi |
| Sivas | 4–11 Eylül 1919 | Ulusal | Cemiyetlerin birleştirilmesi (ADMHC) |
Bu yazımızda Balıkesir ve Alaşehir Kongreleri konusunu işlerken yazımızın sonunda ise önemli bir not olan Mustafa Kemal’in hangi kongrelere katıldığını göreceğiz.
İzmir’in Yunanlılar tarafından işgali üzerine ortaya çıkan gelişmeler sonucunda Hacim Muhittin (Çarıklı) Bey’in öncülüğünde Balıkesir ve Alaşehir Kongreleri toplanmıştır.
Şimdi Balıkesir ve Alaşehir Kongreleri ‘nde alınan kararlara bir göz atalım.
Balıkesir Kongresi (26-31 Temmuz 1919)
İzmir’in Yunanlılar tarafından işgal edilmesi ve ardından yaşanan gelişmeler neticesinde Hacim Muhittin (Çarıklı) Bey’in başkanlığında kurulan Balıkesir Redd-i İlhak Cemiyeti kurulmuştur.
Bu cemiyet 28 Haziran-12 Temmuz tarihleri arasında vilayet kongresi yapmış bir Heyet-i Merkeziye teşekkül ettirmiştir. Bu heyetin öncülüğünde çevre il ve ilçelerden delegelerin de katıldığı bir mahalli kongre düzenlenmiştir.
26-31 Temmuz tarihleri arasında toplanan Balıkesir Kongresi’nde alınan kararlar hükümete ve İtilaf Devletleri temsilciliklerine birer telgrafla bildirilmiştir.
Buna göre;
- Yunanlılara karşı Kuva-yı Milliye’nin güçlendirileceği kararlaştırılmıştır.
- Batı Anadolu’daki güçlerin birleştirileceği kararlaştırıldı.
- Seferberlik ilan edildi.
- Padişaha bağlılık bildirildi.
📌 SINAV NOTU: Balıkesir Kongresi ile Ayvalık kıyılarından başlayıp Soma, Akhisar, Nazilli kasabalarına kadar uzanan bir hat üzerinde “Batı Cephesi”nin kurulmasına karar verilmiştir (Kurtuluş Savaşı’nın ilk cephesi).
📌 SINAV NOTU: Batı Cephesi’nin ve Kuva-i Milliye’nin kurulması resmiyet kazanmıştır.
📌 SINAV NOTU: Balıkesir Kongresi Amasya Genelgesinin bağımsızlık yönünü kabul etmiştir. Bu yönüyle olumlu olsa da padişaha bağlılığın bildirilmesi olumsuz olarak değerlendirilebilir.
📌 SINAV NOTU: Balıkesir Kongresi’ne ilk defa üniformalı subaylar da katılmıştır.
Alaşehir Kongresi (16-25 Ağustos 1919)
Alaşehir Kongresi yine Hacim Muhittin Bey‘in öncülüğünde Balıkesir Kongresi’nin kararlarını tekrarlamak ve teşkilatı genişletip güçlendirmek amacıyla 16-25 Ağustos yapılmıştır.
Balıkesir Kongresi’nde alınan kararlar tekrarlanmıştır. Erzurum Kongresi Temsil Heyetiyle irtibata geçilerek, Sivas Kongresine temsilci gönderilmiştir. Ayrıca gerektiğinde büyük devletlerin yardımının alınabileceği vurgulanmıştır. Yine Alaşehir Kongresi’nde Karesi ve Saruhan Livâları Hey’et-i Merkeziyyesi adı altında yeni bir teşkilât kurularak harekâtın bu organ kanalıyla yürütülmesi kararlaştırılmıştır.
📌 SINAV NOTU: Balıkesir ve Alaşehir Kongreleri bölgeseldir ve Mustafa Kemal bu kongrelere katılmamıştır.
📌 SINAV NOTU: Balıkesir ve Alaşehir Kongreleri kararları doğrultusunda oluşturulan Batı Cephesi, Temsil Heyeti’nin işini kolaylaştırmış, Sivas Kongresi’nden sonra Ali Fuat (Cebesoy) Paşa Temsil Heyeti tarafından Batı Cephesi’ne komutan olarak atanmış, böylece Batı’daki direniş kontrol altına alınmıştır.
📌 SINAV NOTU: Celal Bayar Batı Anadolu’da Galip Hoca takma adıyla ve Reşad-ı Sani lakabıyla kongreler düzenlemiştir.
📌 SINAV NOTU: 6 Ağustos 1919’da toplanan Nazilli Kongresi’nde de milis güçlere asker sağlanması kararlaştırılmış ve Kuva-i Milliye birlikleri arasında uyum sağlanması esası öngörülmüştür.
Mustafa Kemal’in Katıldığı Kongreler
💡 Mustafa Kemal’in katıldığı kongreler;
✔ Erzurum Kongresi
✔ Sivas Kongresi
✔ Afyon Kongresi
✔ Pozantı (Adana) Kongresi
💡 Milli Mücadele Hazırlık Dönemi’nde ayrıca;
Ardahan, Oltu, İzmir, Lüleburgaz ve Kars Kongreleri de yapılmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Balıkesir ve Alaşehir kongreleri neden toplandı?
İzmir’in 15 Mayıs 1919’da Yunanlılarca işgali ve işgalin Batı Anadolu’ya yayılması üzerine, yerel direnişi örgütlemek ve Kuva-yı Milliye’yi güçlendirmek için toplandı.
Mustafa Kemal bu kongrelere katıldı mı?
Hayır. Balıkesir ve Alaşehir kongreleri bölgesel kongrelerdir; Mustafa Kemal Erzurum ve Sivas kongrelerine başkanlık etti.
Bölgesel ve ulusal kongre farkı nedir?
Bölgesel kongreler yalnız bir bölgenin sorunlarını ele alıp o bölgeden delegelerle toplanır. Sivas Kongresi ise tüm yurttan delegelerin katıldığı ulusal bir kongredir.
Kaynakça
- Nutuk, Mustafa Kemal Atatürk.
- MEB, T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük ders kitabı.
Çıkmış soruları ve cevaplarını görmek için: 2026 KPSS Lisans Tarih Soruları · 2026 KPSS Ön Lisans Tarih Soruları · 2026 KPSS Ortaöğretim Tarih Soruları · 2025 AYT Tarih Soruları.
Bu bilgiler MEB ve Akademik kaynaklar referans kullanılarak hazırlanmıştır.
Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Son güncelleme: Ekim 2026
Cevap Yok