Kısaca: Mudanya Ateşkes Antlaşması, Büyük Taarruz ile Batı Anadolu kurtarıldıktan sonra TBMM Hükûmeti ile İtilaf Devletleri arasında 11 Ekim 1922‘de imzalandı. Görüşmelere TBMM adına İsmet Paşa başkanlık etti. Antlaşmayla İstanbul ve Doğu Trakya savaş yapılmadan kurtarıldı, Millî Mücadele’nin askerî safhası sona erdi. İtilaf Devletleri antlaşmayı TBMM ile imzalayarak Osmanlı Devleti’nin fiilen sona erdiğini kabul etmiş oldu.
| Konu | Bilgi |
|---|---|
| Görüşmeler | 3-11 Ekim 1922, Mudanya |
| İmza | 11 Ekim 1922 (14 madde) |
| TBMM temsilcisi | Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa (konferans başkanı) |
| İtilaf temsilcileri | İngiltere: General Harington, Fransa: General Charpy, İtalya: General Monbelli |
| Yunanistan | Görüşmelere katılmadı; delegesi General Mazarakis gemide bekletildi, Yunanistan’ı İngiltere temsil etti |
| En önemli sonuç | İstanbul, Boğazlar ve Doğu Trakya savaşsız kurtarıldı |
📌 SINAV NOTU: Mudanya, Millî Mücadele’de askerî safhayı bitiren, siyasi safhayı başlatan antlaşmadır. Sınavlarda en çok şu sorulur: İstanbul ve Doğu Trakya’nın savaşsız kazanılması ve İtilaf Devletlerinin antlaşmayı TBMM ile imzalayarak Osmanlı Devleti’nin sona erdiğini kabul etmesi. Mondros’u fiilen geçersiz kılan antlaşma da Mudanya’dır.
Mudanya Ateşkesine Giden Süreç
Büyük Taarruz’un ardından Batı Anadolu Yunan işgalinden kurtarılınca sıra Trakya’ya geldi. Ancak Boğazlar bölgesi İtilaf Devletlerinin kontrolündeydi. Türk birlikleri Çanakkale ve İzmit yönünde Boğazlara ilerleyince İtalya ve Fransa birliklerini çekerek İngiltere’yi yalnız bıraktı. Yunanistan’ı terk etmek istemeyen İngiltere, dominyonlarından da beklediği desteği bulamayınca Türklerle ateşkes masasına oturmak zorunda kaldı.
Mudanya Konferansı ve Katılanlar
Görüşmeler 3 Ekim 1922’de Mudanya’da başladı. TBMM Hükûmeti adına Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa katıldı ve konferansa başkanlık etti. İngiltere’yi General Harington, Fransa’yı General Charpy, İtalya’yı General Monbelli temsil etti. Yunanistan delegesi General Mazarakis görüşmelere alınmadı, bir gemide bekletildi; Yunanistan’ı İngiltere temsil etti. Bir hafta süren sert tartışmaların sonunda 11 Ekim 1922‘de 14 maddelik ateşkes imzalandı; Yunanistan da birkaç gün sonra antlaşmayı kabul etti.
Mudanya Ateşkes Antlaşmasının Maddeleri
- Türk ve Yunan kuvvetleri arasındaki çatışmalar sona erecek.
- Yunan kuvvetleri Doğu Trakya’yı Meriç Nehri’nin batısına çekilerek boşaltacak; bölge kısa sürede TBMM Hükûmetine teslim edilecek.
- Barış antlaşması imzalanıncaya kadar Doğu Trakya’da düzeni sağlamak için sınırlı sayıda Türk jandarması bulunacak.
- İstanbul ve Boğazlar, barış antlaşması imzalanıncaya kadar İtilaf kuvvetlerinin denetiminde kalacak; İstanbul’un yönetimi TBMM Hükûmetine bırakılacak.
- Türk kuvvetleri, barış antlaşmasına kadar Boğazlar bölgesinde belirlenen hattı geçmeyecek.
Sonuçları ve Önemi
- İstanbul, Boğazlar ve Doğu Trakya savaş yapılmadan kurtarıldı.
- Millî Mücadele’nin askerî safhası tamamlandı, siyasi (diplomatik) safha başladı.
- İtilaf Devletleri antlaşmayı TBMM Hükûmeti ile imzaladı ve İstanbul’un TBMM’ye teslimini kabul etti; böylece Osmanlı Devleti’nin fiilen sona erdiği kabul edilmiş oldu.
- Mondros Ateşkes Antlaşması fiilen geçersiz hâle geldi.
- İngiltere’nin Doğu Akdeniz politikası iflas etti; Yunan yanlısı Başbakan Lloyd George istifa etmek zorunda kaldı.
- Konferanstaki başarısıyla İsmet Paşa Dışişleri Bakanı oldu ve Lozan’a giden heyetin başına getirildi.
Mudanya’dan sonra barış görüşmeleri için İsviçre’nin Lozan şehri seçildi. İtilaf Devletlerinin konferansa İstanbul Hükûmetini de çağırması üzerine saltanat kaldırıldı (1 Kasım 1922). Süreç Lozan Barış Antlaşması ile tamamlandı.
Sıkça Sorulan Sorular
Mudanya Ateşkes Antlaşması ne zaman imzalandı?
Görüşmeler 3 Ekim 1922’de başladı, antlaşma 11 Ekim 1922’de imzalandı.
Mudanya Ateşkesine TBMM adına kim katıldı?
Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa katıldı ve konferansa başkanlık etti.
Mudanya Ateşkesinin en önemli sonucu nedir?
İstanbul, Boğazlar ve Doğu Trakya’nın savaş yapılmadan kurtarılması ve Millî Mücadele’nin askerî safhasının sona ermesidir.
Mudanya’da Yunanistan’ı kim temsil etti?
Yunan delegesi görüşmelere alınmadı, gemide bekletildi; Yunanistan’ı İngiltere temsil etti.
Mudanya Ateşkesi Osmanlı Devleti için ne anlama gelir?
İtilaf Devletleri antlaşmayı TBMM Hükûmeti ile imzalayıp İstanbul’u TBMM’ye bıraktığı için Osmanlı Devleti’nin fiilen sona erdiğini kabul etmiş oldu.
Mudanya Ateşkesi ile Mondros arasındaki ilişki nedir?
Mudanya, 30 Ekim 1918 tarihli Mondros Ateşkes Antlaşması’nı fiilen geçersiz hâle getirdi.
Kaynak: MEB, T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük 12 ders kitabı, 2. ünite: Mudanya’dan Lozan’a. Görsel: Mudanya Ateşkes Antlaşması’nın imzalandığı bina (Wikimedia Commons, kamu malı).
Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Son güncelleme: Kasım 2026
: Maddeleri ve Önemi){kind=link}