9. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 33-36 Cevapları

Örnek cevap: Büyük Taarruz öncesi hazırlıklar Türk milletinin bağımsızlığını belirlemiş, etkisi Cumhuriyet’le bugüne kadar sürmüştür. Mohaç, Osmanlı Devleti ile Macaristan’ın kaderini değiştirmiş ve Orta Avrupa’daki dengeleri uzun süre etkilemiştir. Çatalhöyük, yerleşik hayata geçen ilk toplulukların yaşamını gösterir; tarım ve mimari kazanımların etkisi binlerce yıldır sürer. 1929 Bunalımı milyonlarca insanı işsiz bırakmış, devletlerin ekonomi politikalarını değiştirmiştir. Sanayi Devrimi üretimi ve şehirleşmeyi kökten dönüştürmüş; Nagazaki’ye atılan atom bombası ise on binlerce insanın ölümüne yol açmış, etkileri nesiller boyu sürmüştür. Kısacası önemli olaylar bazen bir milleti, bazen bütün insanlığı etkiler ve sonuçları yüzyıllarca hissedilebilir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarihin Konusu | Tarih Nedir?

Örnek cevap: Olay insan yaşamıyla ilgili olmalı ve kendi döneminde çok sayıda insanı etkilemelidir. Toplumun siyasi, ekonomik, sosyal ya da kültürel yapısında değişikliğe yol açmalıdır. Etkileri uzun süre devam etmeli, hatta bugüne uzanmalıdır. Yeni olaylara zemin hazırlamalı ve kanıtlarla belgelenebilmelidir. Sanayi Devrimi bu özelliklerin hepsini taşıdığı için tarihsel önemi büyüktür.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Sanayi Devrimi: Nedenleri, Sonuçları ve Osmanlı’ya Etkileri

Örnek cevap: Görseller tarihin kapsamının çok geniş olduğunu gösterir. Siyasi ve askerî olaylar (Mohaç, Büyük Taarruz), ekonomik gelişmeler (1929 Bunalımı), sosyal ve teknolojik dönüşümler (Sanayi Devrimi, şehirleşme), ilk yerleşmeler ve gündelik yaşam (Çatalhöyük) ile savaşların insanlığa etkileri (Nagazaki) tarihin konusudur. Kısacası insanın geçmişteki her türlü faaliyeti ve bunların sonuçları tarihin kapsamına girer.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarihin Konusu | Tarih Nedir?

Örnek cevap: Katılıyorum. Olayları sadece sıralamak ne olduğunu söyler ama neden olduğunu açıklamaz. Bir olaydan ders çıkarmak için nedenlerini, sonuçlarını ve dönemin şartlarını anlamak gerekir. Bununla birlikte olayların doğru sıralanması, yani kronoloji, neden-sonuç ilişkisi kurmanın ön şartıdır; bu yüzden sıralama gereksiz değil, tek başına yetersizdir. İbn Haldun’un vurguladığı gibi asıl önemli olan bilgiyi eleştiri süzgecinden geçirip olayın özünü kavramaktır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarih Biliminin Yöntemi

Örnek cevap: Metinde tarihsel bilginin eleştiriye ve sorgulamaya açık olması gerektiği vurgulanır. Rivayete ve söylentiye dayanan bilginin güvenilir olmadığı, bilginin kaynak eleştirisinden geçirilip gerçeğe uygunluğunun araştırılması gerektiği belirtilir. Ayrıca tarihsel bilginin yalnızca olay aktarmaya değil, olayların nedenlerini anlamaya ve yorumlamaya dayandığı anlatılır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarih Biliminin Yöntemi

Örnek cevap: Amforanın üzerindeki sahnelerden dönemin giyim kuşamı, gündelik uğraşları, inançları ve mitolojik anlatıları hakkında bilgi edinilebilir. Kabın biçimi ve süslemeleri, Arkaik Dönem’de çömlekçilik ve resim sanatının ne kadar geliştiğini gösterir. Amforalar zeytinyağı, şarap gibi ürünleri taşımak ve saklamak için kullanıldığından ticaret ve ekonomi hakkında da ipucu verir. Kullanılan kil ve boya ise dönemin teknolojisi hakkında bilgi sağlar.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Ege ve Eski Yunan Medeniyeti

Örnek cevap: Evet, bilimsel nitelik taşır. Buluntular arkeoloji, kimya ve kronoloji gibi bilimlerin yöntemleriyle incelenir, tarihlendirilir ve başka buluntularla karşılaştırılır. Elde edilen sonuçlar başka araştırmacılarca kontrol edilebilir. Ancak bir eşyanın kim tarafından ve hangi amaçla yapıldığı gibi konularda yorum payı vardır ve yeni buluntular bu yorumları değiştirebilir. Bu nedenle bilgi bilimseldir ama fen bilimlerindeki gibi kesin yasa niteliği taşımaz.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarihe Yardımcı Bilim Dalları

Örnek cevap: I. Dünya Savaşı’nda tetikleyici neden 28 Haziran 1914’teki Saraybosna suikastıdır; arka plandaki nedenler ise sömürge rekabeti, bloklaşma, silahlanma yarışı ve milliyetçiliktir. Millî Mücadele’de İzmir’in işgali (15 Mayıs 1919) halkı harekete geçiren tetikleyici olaydır; Mondros Ateşkes Antlaşması’nın ağır şartları ve yurdun dört bir yanındaki işgaller ise arka plandaki nedenlerdir. Tetikleyici neden göz önündedir, arka plandaki nedenleri bulmak ise derin bir inceleme ister.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: I.Dünya Savaşı’nın Nedenleri

Örnek cevap: Yazara göre tarihçi, kesinleşmiş gibi görünen bilgileri sorgusuz kabul etmemeli, sağlıklı bir şüphecilikle yaklaşmalıdır. Daha önce gözden kaçmış sorular sormalı, kabul görmüş cevaplara yeni açılardan bakmalı, kanıtları dikkatle yeniden incelemeli ve henüz incelenmemiş kaynakları keşfetmelidir. Böylece geçmişle ilgili bir konu yeniden ve daha doğru biçimde anlatılabilir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarih Biliminin Yöntemi

Düzeltilecek cümleler şunlardır: 1) Tarihin olayların neden, sonuç ve etkileri dikkate alınmadan yapılan bir çalışma olduğu yanlıştır; tarih olayları neden, sonuç ve etkileriyle birlikte inceler (bu yüzden olayları sırayla anlatan hikâye kitabı benzetmesi de eksiktir). 2) Tarihsel olayların değiştirilebilir olduğu yanlıştır; geçmişte yaşanan olaylar değiştirilemez, yalnızca yorumları yeni kanıtlarla değişebilir. 3) Tarihçilerin tek bir kaynağı incelediği, hipotez geliştirmediği ve hipotezlerini kanıtla desteklemediği yanlıştır; tarihçiler çok sayıda kaynağı inceler, hipotez kurar ve bunları kanıtlarla destekler. 4) Olgunun söylentilere dayandığı yanlıştır; olgu doğrulanabilen, belgelerle kanıtlanabilen ve herkesçe kabul edilen durumları ifade eder. 5) Çağ adlarının tutarlı bir bütün oluşturmadığı yanlıştır; Eski Çağ, Orta Çağ, Yeni Çağ gibi adlandırmalar kendi içinde tutarlı dönemler oluşturur (Rönesans ise bir çağ değil, Yeni Çağ’daki bir dönem ve harekettir). 6) Değişim ve sürekliliğin tarihin durağan doğasını yansıttığı yanlıştır; bu kavramlar tarihin dinamik doğasını yansıtır. 7) Toplumların hep aynı kaldığı ve süreklilikten söz edilemeyeceği yanlıştır; toplumlar, kültürler ve siyasi yapılar değişir ama bazı unsurlar varlığını sürdürür, bu yüzden tarihte hem değişim hem süreklilik vardır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarih Sözlüğü: A–Z Tarih Terimleri

Kavramları şu ilişkilere göre yerleştirin: Tarihsel bilgi tarihçi tarafından inşa edilir; tarihçi kaynak ile tarihsel bilgiyi üretir ve yöntem ile çalışır. Kanıt kaynaklardan elde edilir; kaynaklar sorgulanarak kanıt aranır. Tarih geçmiş ile ilgilenir; olay, geçmiş içinden seçilen gelişmelerdir; olgu ise olaylarla ilgili genellemelerdir. Neden-sonuç, olaylar arasında ilişki kurar. Zaman takvim ile düzenlenir, yüzyıl ile eşit birimlere ayrılır; çağ ise zamanı kendi içinde tutarlı dönemlere ayırarak geçmişi incelemeyi kolaylaştırır. Tarih, yöntem kullanımıyla bilim niteliği kazanır. Haritadaki okların yönüne bakarak her boşluğa bu ilişkiye uyan kavramı yazın.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarih Sözlüğü: A–Z Tarih Terimleri