Bu sayfalarda tarihsel bilginin üretiminde kaynak toplama ve kaynak inceleme aşamaları örnekleniyor. Sorular Medine Müdafaası üzerine bir araştırmanın kaynaklarını, sahteliği kanıtlanan Vinland Haritası’nı ve bir Bizans tarih eserini inceliyor.
9. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 41 Cevapları
Soru 1Kaynak sorusus. 41
Medine Müdafaası ve seyahatnameler üzerine yazan yazarlar, neden farklı kaynaklardan bilgi toplamaya ihtiyaç duymuştur?
Cevabı göster
Örnek cevap: Tek bir kaynak konuyu bütün yönleriyle aydınlatmaya yetmez. Medine Müdafaası’nı yazan yazar mevcut hatıraların dağınık ve eksik olduğunu görmüş; bu yüzden ATASE ve Osmanlı arşivlerindeki belgelere, süreli yayınlara, yayımlanmış İngiliz belgelerine ve Fahreddin Paşa’nın ailesinden alınan fotoğraf ve belgelere başvurmuştur. Seyahatnameler üzerine çalışan yazar da yazma eserlere ulaşarak eksiklerini gidermek istemiştir. Farklı kaynaklar karşılaştırıldıkça bilgi daha doğru ve güvenilir olur.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Hicaz-Yemen Cephesi
Soru 2Kaynak sorusus. 41
Kaynak E’nin yazarının kitabın ikinci baskısı için yeni kaynaklar bulması, tarihsel bilginin üretimini nasıl etkilemiş olabilir?
Cevabı göster
Örnek cevap: Yazar ilk baskıda ulaşamadığı yazma seyahatnamelere ulaşarak önceki yanlış ve eksiklerini düzeltmiştir. Eserler arasında karşılaştırma yapma imkânı arttığı için çalışma daha kapsamlı ve güvenilir hâle gelmiştir. Bu durum, tarihsel bilginin yeni kaynaklarla değişebildiğini ve sürekli geliştiğini gösterir.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarih Biliminin Yöntemi
Soru 3Kaynak sorusus. 41
Kaynak Ç, D ve E’deki bilgilere ulaşırken hangi bilim dallarından yararlanılmış olabilir?
Cevabı göster
Örnek cevap: Arşivdeki resmî belgeleri incelemek için diplomatik, Osmanlıca el yazmalarını okumak için paleografi, metinlerin dilini anlamak için filoloji kullanılmış olabilir. Olayları sıraya koymak için kronolojiden, Medine’yi ve seyahat güzergâhlarını değerlendirmek için coğrafyadan yararlanılmıştır. Belgelerdeki mühür ve işaretleri incelemek için heraldiğe de başvurulmuş olabilir.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarihe Yardımcı Bilim Dalları
TespitEtkinliks. 41
Sayfa 41’deki kaynaklara göre tarihsel bilginin üretim sürecine dair tespitinizi yazınız.
Cevabı göster
Örnek cevap: Bu kaynaklar kaynaklardan bilgi toplama aşamasını gösterir. Yazarlar arşivleri, kütüphaneleri, süreli yayınları ve aile koleksiyonlarını tarayarak kullanılabilecek kaynakları belirlemiştir. Bilgi yetersiz kaldığında yeni kaynaklara başvurulmuştur.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarih Biliminin Yöntemi
9. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 42 Cevapları
Soru 1Kaynak sorusus. 42
Sahte olduğu kanıtlanan Vinland Haritası’nı temel alan bir tarih araştırması hangi sakıncalı sonuçlara yol açar?
Cevabı göster
Örnek cevap: Araştırma yanlış bir temele oturduğu için ulaşılan bütün sonuçlar hatalı olur. Vikinglerin Amerika’ya Kolomb’dan önce gelişi ya da Kolomb’un bu haritadan yararlandığı gibi iddialar kanıtlanmış gerçekler gibi yayılır. Bu bilgiler ders kitaplarına ve başka çalışmalara geçerek uzun süre düzeltilemeyebilir. Sonuçta hem tarih bilimine hem de araştırmacılara olan güven zedelenir.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Kristof Kolomb Hakkında 7 İlginç Bilgi
Soru 2Kaynak sorusus. 42
Vinland Haritası’nın sahteliğini ortaya çıkarmak için hangi bilim dallarına başvurulmuş olabilir?
Cevabı göster
Örnek cevap: Parşömenin yaşını belirlemek için radyokarbon tarihlemesiyle kimyadan, mürekkebin içeriğini çözümlemek için yine kimyadan yararlanılmıştır. Haritadaki çizimlerin dönemin bilgisine uygunluğunu değerlendirmek için coğrafya ve kartografi, yazıları incelemek için paleografi ve filoloji kullanılmış olabilir. Haritanın tarihini karşılaştırmak için kronolojiye de başvurulmuştur.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarihe Yardımcı Bilim Dalları
Soru 3Kaynak sorusus. 42
Kaynak G’de Bizans tarihçisi Pachymérès’in eserinin türü, kapsadığı tarih ve yazılış amacıyla ilgili hangi bilgiler yer alır?
Cevabı göster
Örnek cevap: Türü: Bizanslı bir tarih yazarının kaleme aldığı tarih eseridir; yazar kendi yaşadığı dönemi anlattığı için birinci elden kaynak niteliğindedir. Tarihi: Eser 1261-1308 yıllarını, girişinde de 1255-1261 arasını ele alır; ilk altı kitap VIII. Mikhail, sonraki yedi kitap II. Andronikos dönemine aittir. Amacı: Yazarın kendi döneminin yaklaşık yarım yüzyıllık tarihini kayda geçirmektir. Kaynağa göre eser oldukça tarafsız yazılmıştır ve XIII. yüzyılın ikinci yarısındaki Türk tarihi için de önemlidir.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Bizans İmparatorluğu: Tarihi, Türklerle İlişkileri ve Yıkılışı
TespitEtkinliks. 42
Sayfa 42’deki kaynaklara göre tarihsel bilginin üretim sürecine dair tespitinizi yazınız.
Cevabı göster
Örnek cevap: Bu sayfa kaynağı inceleme aşamasını gösterir. Kaynağın türü, yazarı, tarihi ve oluşum şekli belirlenmiş; Vinland Haritası örneğinde kaynaktaki tutarsızlıklar tespit edilmiştir. Haritanın sahteliğinin ortaya çıkması, incelenmeden kullanılan bir kaynağın ne kadar yanıltıcı olabileceğini gösterir.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarih Biliminin Yöntemi
Sıkça Sorulan Sorular
Vinland Haritası’nın sahte olduğu nasıl anlaşıldı?
2021’de yapılan bilimsel testler, haritanın Orta Çağ’dan kalma bir parşömen üzerine XX. yüzyılın başında üretilmiş bir mürekkeple çizildiğini ortaya koydu.
Fahreddin Paşa kimdir?
I. Dünya Savaşı’nda Medine’yi uzun süre savunan Osmanlı komutanıdır. Kitapta Medine Müdafaası üzerine yapılan bir araştırmanın kaynakları örnek olarak veriliyor.
Yazılıya mı hazırlanıyorsun? 9. sınıf tarih yazılı soruları sayfamızda örnek yazılılar ve cevap anahtarı var.
Bu sayfadaki cevaplar öğrencilere yol göstermek için Tarih Vakti tarafından yazılmıştır. Soruların ve kaynak metinlerin tam hâli MEB ders kitabındadır; açık uçlu sorularda kendi cümlelerinle cevap vermen beklenir.
Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Cevaplar Tarih Vakti tarafından yazılmıştır; soruların tam metni için MEB ders kitabına bakınız. · Son güncelleme: Kasım 2026
