12. Sınıf İnkılap Tarihi 2. Ünite Ölçme ve Değerlendirme Cevapları

1-Ç (Amiral Bristol Raporu), 2-Ğ (Havza Genelgesi), 3-I (Sivas Kongresi), 4-A (Amasya Görüşmeleri), 5-F (Anadolu Ajansı), 6-İ (Tekâlif-i Millîye), 7-B (Afganistan), 8-H (SSCB), 9-C (Fransa), 10-J (Batum), 11-D (Kars Antlaşması), 12-E (Lozan), 13-G (Mudanya). Tablo B’deki K (Erzurum Kongresi) ve L (Harbord Raporu) boşta kalır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Sivas Kongresi (4-11 Eylül 1919)

Örnek cevap: Genelgeler halkı işgallere karşı uyandırmak ve yönlendirmek için yayımlandı. Havza Genelgesi ile mitingler düzenlenerek işgallere tepki gösterilmesi istendi; Amasya Genelgesi Millî Mücadele’nin gerekçe, amaç ve yöntemini açıklayıp halkı Sivas’ta kongreye çağırdı; 19 Mart 1920 genelgesiyle de Ankara’da olağanüstü yetkili bir meclis toplanacağı duyuruldu. Kongreler ise dağınık direnişi birleştirmek, millî iradeyi ortaya koymak, kararlar almak ve temsil heyeti oluşturmak için toplandı. Erzurum ve Sivas Kongreleri bütün vatanı ilgilendiren kararlar alırken Balıkesir, Alaşehir, Nazilli ve Pozantı gibi yerel kongreler Kuvâ-yı Milliye’yi güçlendirmeyi amaçladı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Amasya Genelgesi (Tamimi)(22 Haziran 1919)

Örnek cevap: Askerî katkılar: TBMM’nin düzenli birliklerle kazandığı ilk zaferdir; Sarıkamış ve Kars Ermenilerden kurtarıldı. Doğudaki birliklerin bir kısmı ve silahlar Batı Cephesi’ne gönderildi, Sovyet yardımlarının gelmesi kolaylaştı. Siyasi katkılar: Gümrü Antlaşması TBMM’nin imzaladığı ilk antlaşma ve ilk siyasi başarı oldu. Ermenistan, Sevr’i geçersiz saydığını kabul etti; böylece Sevr’in uygulanması ilk darbeyi aldı ve uluslararası kamuoyunda Türk tarafının lehine görüşler belirdi.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Doğu Cephesi

Örnek cevap: Güney Cephesi’nde düzenli ordu yer almadı; mücadeleyi tamamen halkın oluşturduğu Kuvâ-yı Milliye verdi. Savaşlar Maraş, Antep, Urfa ve Adana gibi şehirlerde sokak sokak yapıldı. Düşman, Fransızlar ve onların desteklediği Ermeni birlikleriydi. Sütçü İmam, Şahin Bey, Ali Saip Bey ve Tayyar Rahmiye gibi halktan kahramanlar öne çıktı. Cephe Sakarya Zaferi’nden sonra Fransa ile imzalanan Ankara Antlaşması ile diplomatik yoldan kapandı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Güney Cephesi

Örnek cevap: Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandığında Türk ordusunun elinde bulunan topraklar sınırların esasını oluşturdu. Türk ve Müslüman nüfusun çoğunlukta olduğu bölgeler dikkate alındı. Erzurum ve Sivas Kongrelerinin kararları temel alındı. Wilson İlkeleri’ndeki milletlerin kendi kaderini belirleme anlayışına uygun olarak tartışmalı bölgeler için halk oylaması öngörüldü. Boğazların güvenliği, kapitülasyonların yarattığı acı tecrübe ve tam bağımsızlık isteği de kararları şekillendirdi.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Son Osmanlı Mebusan Meclisi ve Misak-ı Milli (28 Ocak 1920)

Örnek cevap: Musul, Kerkük, Erbil ve Süleymaniye çevresi bugün Irak sınırları içindedir. Batum Gürcistan’da, Dedeağaç, İskeçe ve Gümülcine’yi kapsayan Batı Trakya Yunanistan’da, Halep çevresi ise Suriye’de kalmıştır. Hatay da Lozan’da Türkiye dışında kalmış ancak 1939’da anavatana katılmıştır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Musul Sorunu (1923-1926): Haliç Konferansı, Milletler Cemiyeti ve Ankara Antlaşması

Örnek cevap: Başkomutan Mustafa Kemal Paşa başta olmak üzere İnönü’lerin komutanı İsmet Paşa, Genelkurmay Başkanı Fevzi (Çakmak) Paşa, Doğu Cephesi Komutanı Kâzım Karabekir Paşa, Ali Fuat (Cebesoy) Paşa, Refet (Bele) Paşa ve süvari komutanı Fahrettin (Altay) Paşa öne çıkar. Güney Cephesi’nde Sütçü İmam, Şahin Bey, Kılıç Ali ve Ali Saip Bey; Batı Anadolu’da Hasan Tahsin ile efeler; kadın kahramanlardan Kara Fatma, Halide Onbaşı, Gördesli Makbule, Şerife Bacı ve Tayyar Rahmiye bu dönemin unutulmaz isimleridir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Milli Mücadele’nin Timsali: Anadolu Kadınları

Örnek cevap: Misak-ı Millî ruhu, vatanın bölünmez bütünlüğüne ve tam bağımsızlığa olan sarsılmaz inançtır. Bu ruh, milletin kaderini kimsenin değil yine milletin belirleyeceğini söyler; yabancıların ayrıcalıklarını reddeder ama haklı ve ölçülü taleplerle hareket eder. Bir milletin “buraya kadar” diyerek varlığını ve onurunu koruma kararlılığıdır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Misak-ı Millî: Bir Milletin Sınırlarını Çizen Kararlılık

Cevap: C. Erzurum Kongresi doğu illeri adına toplanmış olsa da vatanın bütünlüğüyle ilgili kararlar aldı; bu da ona millî bir nitelik kazandırdı. Heyet-i Temsiliyenin doğu illerini kapsaması ve doğudaki derneklerin birleştirilmesi ise bölgesel yönünü gösterir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Erzurum Kongresi (23 Temmuz-7 Ağustos 1919)

Cevap: D. Metin doğu sınırının üç ayrı antlaşmayla belirlendiğini söylüyor; yani sınır birden fazla antlaşmayla çizilmiştir. Diğer seçeneklerdeki yargılar doğru olsa bile bu metinden çıkarılamaz.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Kars Antlaşması (13 Ekim 1921): Doğu Sınırının Kesinleşmesi

Cevap: E. Dış yardımlar Türk ordusunun eksiklerini tamamlayarak onu güçlendirdi; ordu üzerindeki taarruz baskısını artırmadı. İtalya ve Fransa’nın Türkiye’ye kaynak olması İtilaf birliğinin bozulduğunu, yardımlar da Millî Mücadele’nin uluslararası destek gördüğünü gösterir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921): Maddeleri ve Önemi

Cevap: B (II). Mavri Mira Cemiyetinin amacı Megali İdea’yı gerçekleştirmekti. Çukurova ve Doğu Anadolu’da Ermeni devleti kurmak Hınçak ve Taşnaksutyun cemiyetlerinin amacıdır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Azınlıkların Kurduğu Cemiyetler

Cevap: E. Mustafa Kemal görevinden istifa ederek padişaha ve İstanbul Hükûmetine bağlı olmadan, milletle birlikte mücadele etmeyi seçti. Bu karar padişahla iş birliği değil, aksine ondan bağımsız hareket etme kararlılığıdır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Erzurum Kongresi (23 Temmuz-7 Ağustos 1919)

Cevap: A. Meclisin temel amacı saltanatı kurtarmak değil, vatanı kurtarmak ve millî egemenliği gerçekleştirmekti. Karar, Meclis iradesinin padişahın üstünde tutulduğunu, birliğin korunmak istendiğini, Mecliste saltanat yanlıları bulunduğunu ve egemenliğin kaynağının değişeceğini gösterir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: TBMM’nin Açılması (23 Nisan 1920) (I. TBMM Dönemi)

Cevap: B (Doğu Cephesi). Ermenilere karşı kazanılan zaferle doğudaki cephe kapandı, buradaki birliklerin bir kısmı Batı Cephesi’ne gönderildi ve Sovyet Rusya’dan gelecek yardımların yolu açıldı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Doğu Cephesi

Cevap: E (V). İstiklâl Marşı 12 Mart 1921’de, I. İnönü Zaferi’nden sonra kabul edildi; Büyük Taarruz ise 1922’dedir. Sakarya-Fransa’nın tanıması, II. İnönü-İtalya’nın çekilme kararı, Moskova-Batum ile ilk taviz ve Kütahya-Eskişehir-Başkomutanlık Kanunu eşleşmeleri doğrudur.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: 12 Mart İstiklal Marşı’nın Kabulü: Mehmet Âkif ve Ayakta Dinlenen Şiir

Cevap: D. Metinde mahkemelerin Mecliste tartışmalara yol açtığına dair bir bilgi yoktur. Yargı yetkisinin kullanılması, Millî Mücadele karşıtlarıyla mücadele, gezici çalışma ve Meclis otoritesini sağlama ise metinden çıkarılabilir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İstiklal Mahkemeleri: Kuruluşu, Görevleri ve Kaldırılması

Cevap: C. Yeni Türk devletinin yönetim biçimi bir iç meseleydi ve Lozan’da tartışılmadı. Dış borçlar, sınırlar, kapitülasyonlar ve Ermeni yurdu meselesi ise geçmiş yüzyıllardan kalan ve konferansta görüşülen sorunlardır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923)