12. Sınıf İnkılap Tarihi Ders Kitabı Sayfa 109-115 Cevapları

Örnek cevap: Savaş yıllarında birlik ve beraberliği bozmamak için rejim değişikliği açıkça dile getirilmedi. Halkın ve Meclisin yeniliklere hazırlanması, saltanat ve halifelik yanlılarının tepkisinin de hesaba katılması gerekiyordu. Ayrıca her adım bir sonrakinin zeminini hazırladı: önce saltanat kaldırıldı, sonra Cumhuriyet ilan edildi, ardından halifelik kaldırıldı ve yeni anayasa yapıldı. Kademeli ilerlemek inkılapların kalıcı olmasını sağladı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Siyasi Alanda Yapılan İnkılaplar

Örnek cevap: İtilaf Devletleri iki hükûmeti birden davet ederek Türk tarafını bölmek ve masadaki ikilikten yararlanmak istedi. Tevfik Paşa’nın ortak heyet önerisi de Türkiye’yi kimin temsil edeceği sorusunu gündeme getirdi. TBMM bu ikiliğe son vermek için 1 Kasım 1922’de saltanatı kaldırdı; böylece Osmanlı Devleti hukuken sona erdi ve Lozan’a yalnızca TBMM Hükûmeti katıldı. Kısacası bu davet, saltanatın kaldırılmasını hızlandıran bir etken oldu.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Saltanatın Kaldırılması (1 Kasım 1922)

Örnek cevap: Savaş sürerken millî birliği korumak her şeyden önemliydi; halkın ve Meclisin önemli bir kısmı padişaha ve halifeye bağlıydı. Cumhuriyet’ten erken söz etmek saltanat yanlılarını mücadeleye karşı çevirip cepheyi zayıflatabilirdi. Nutuk’taki bölümde görüldüğü gibi Mustafa Kemal düşüncesini zamanı gelince uygulamak için saltanatçıların etkisini adım adım azaltmayı seçti. Abdurrahman Şeref’in sözü ise millî egemenliğin doğal sonucunun Cumhuriyet olduğunu, ama bu adın bazı çevrelerce hoş karşılanmadığını gösterir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Cumhuriyet’e Giden Yol

Cevap: 1921 Teşkilât-ı Esasiyesi savaş koşullarında hazırlanmış kısa bir anayasaydı; rejimin adı konmamıştı, yasama ve yürütme TBMM’de toplanmıştı (meclis hükûmeti) ve temel haklara yer vermiyordu. 1924 Anayasası ise Cumhuriyet’in ilanından sonra hazırlandı; devletin cumhuriyet olduğunu, resmî dilin Türkçe, başkentin Ankara olduğunu yazdı. Yasama TBMM’ye verildi, TBMM yürütme yetkisini cumhurbaşkanı ve hükûmet eliyle kullandı, yargı bağımsız mahkemelere bırakıldı; vatandaşların hak ve özgürlüklerine de yer verildi. İki anayasanın ortak noktası, egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olmasıdır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Siyasi Alanda Yapılan İnkılaplar

Örnek cevap: Kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanınması önce cumhuriyetçilikle ilgilidir; çünkü millî egemenlik ancak milletin tamamı yönetime katıldığında gerçekleşir. Kadın ve erkeği kanun önünde eşit sayması halkçılığın gereğidir. Toplumu çağdaş seviyeye taşıyan bir yenilik olduğu için inkılapçılıkla da ilişkilidir. Bu hakkın akıl ve eşitlik temelinde verilmesi laiklik ilkesiyle de bağdaştırılabilir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: 5 Aralık Dünya Kadın Hakları Günü: Türk Kadınına Seçme ve Seçilme Hakkı (1934)

Cevap: 1 Kasım 1922: Saltanatın kaldırılması. 13 Ekim 1923: Ankara’nın başkent olması. 29 Ekim 1923: Cumhuriyet’in ilanı. 3 Mart 1924: Halifeliğin kaldırılması (aynı gün Şer’iye ve Evkaf ile Erkân-ı Harbiye Vekâletleri de kaldırıldı). 20 Nisan 1924: 1924 Anayasası’nın kabulü. 5 Aralık 1934: Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkının tanınması.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Siyasi Alanda Yapılan İnkılaplar

Örnek cevap: Büyük Zafer’den sonra TBMM, Lozan’a giderken ortaya çıkan ikiliği bitirmek için 1 Kasım 1922’de saltanatı kaldırdı. 13 Ekim 1923’te Ankara başkent oldu, 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet ilan edilerek rejimin adı konuldu. 3 Mart 1924’te halifelik kaldırıldı ve laik devlet yolunda büyük bir adım atıldı. 20 Nisan 1924’te kabul edilen anayasa yeni devletin hukuki çerçevesini çizdi. 5 Aralık 1934’te kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı verilerek millî egemenlik bütün millete yayıldı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Cumhuriyet’e Giden Yol

Örnek cevap: İkisi birbirini etkiler. Hukuk kuralları çoğu zaman toplumun inançlarından, geleneklerinden ve ihtiyaçlarından doğar; bu yönüyle toplum hukuku şekillendirir. Ancak yeni bir hukuk düzeni de toplumu dönüştürebilir. Türk Medeni Kanunu buna iyi bir örnektir: tek eşlilik, resmî nikâh ve kadın-erkek eşitliği gibi kurallar zamanla toplum hayatına yerleşmiş ve aile yapısını değiştirmiştir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Hukuk Alanında Yapılan İnkılaplar

Örnek cevap: Söz, devletin ayakta kalmasının adalete bağlı olduğunu anlatır. Adaletin sağlanması için yargının yürütmeden bağımsız olması gerekir; hükûmet mahkeme kararlarına karışmamalı, mahkemeler de yalnızca kanuna göre tarafsız karar vermelidir. Yürütme ise bu kararları uygulayarak adaletin hayata geçmesini sağlar. Güçlerin birbirini dengelediği böyle bir düzen vatandaşın devlete güvenini artırır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Hukuk Alanında Yapılan İnkılaplar

Örnek cevap: Mustafa Kemal’e göre tam bağımsızlık adli bağımsızlığı da kapsıyordu; yargı işlerine hiçbir yabancının karışmasına izin verilemezdi. Uygar devletlerin medeni kanunları birbirine benzerken Türk hukukunun onlardan geri kalmaması gerekiyordu. Yarım asır önce hazırlanan Mecelle değişen zamanın ihtiyaçlarını karşılamıyordu; Mecelle’nin kendi kuralı bile zaman değişince hükümlerin de değişebileceğini kabul ediyordu. Ayrıca farklı din ve mezheplere farklı hukukun uygulanması hukuk birliğini engelliyordu.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Türk Medeni Kanunu (17 Şubat 1926): Kabulü, Getirdikleri ve Önemi