Ölçme ve değerlendirmenin 14-24. soruları ekonomi konusundan. Vakıfların ticarete katkısı, Sultan Hanı, ikta ve tımar sistemleri, Ahilik ve lonca ile Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki iktisat politikaları soruluyor.
Sayfaya git:Sayfa 191Sayfa 192Sayfa 193Sayfa 194Sayfa 195
11. Sınıf Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi Ders Kitabı Sayfa 191 Cevapları
Soru 14Ölçme ve Değerlendirmes. 191
Türk-İslam devlet geleneğinde vakıfların ülkenin ticaretine katkıları hakkında neler söylenebilir?
Cevabı göster
Vakıflar sayesinde hemen her şehirde ticaret hanları kuruldu, şehirler arası yollara kervansaraylar yapıldı. Bu yapılar tüccara güvenlik, konaklama, yiyecek ve hayvanlarına bakım sağladığı için kervanlar düzenli işledi, ticaret canlandı. Hizmetin ücretsiz olması ticaretin maliyetini düşürdü ve yabancı tüccarları da bu yollara çekti. Vakıf gelirleriyle köprü ve çeşme gibi altyapı da kuruldu; böylece hazineye yük olmadan ticaret yolları yüzyıllarca canlı tutuldu.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Vakıf Medeniyeti
Soru 15Ölçme ve Değerlendirmes. 191
Görseldeki Sultan Hanı’nın mimarisinde dikkatini çeken unsurlar nelerdir?
Cevabı göster
Örnek cevap: Sultan Hanı bir kaleyi andırır. Yüksek ve kalın kesme taş duvarlar, bu duvarları destekleyen kule biçimli payandalar ve neredeyse penceresiz dış cephe hemen dikkat çeker. Girişte zengin taş süslemeli, yüksek ve anıtsal bir taç kapı vardır. İçeride açık bir avlu, avlunun ortasında köşk mescit ve kışın kullanılan kapalı bir bölüm bulunur. Bu özellikler yapının hem sağlam hem de sanatlı olduğunu gösterir.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Anadolu Selçuklu Devleti Mimari ve Sanat
Soru 16Ölçme ve Değerlendirmes. 191
Kervansarayların herkes tarafından ücretsiz kullanılabilmesi ülkenin sosyoekonomik yapısına nasıl yansımıştır?
Cevabı göster
Tüccarlar konaklama ve güvenlik için para ödemediğinden ticaretin maliyeti düştü, mallar daha ucuza taşındı ve ticaret canlandı. Yerli-yabancı, Müslüman-gayrimüslim herkese açık olması yabancı tüccarları Anadolu’ya çekti; gümrük ve vergi gelirleri arttı. Yol boylarında pazarlar ve yerleşmeler gelişti. Sosyal açıdan yardımlaşma ve misafirperverlik güçlendi, farklı kültürden insanlar kaynaştı ve devlet halkın gözünde adil, koruyucu bir yönetim olarak saygınlık kazandı.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Anadolu Selçuklu Devleti’nde Ekonomi ve Ticaret
Soru 17Ölçme ve Değerlendirmes. 191
Ticari yapı olan kervansarayların askerî üs gibi kale biçiminde yapılmasının sebepleri neler olabilir?
Cevabı göster
Kervanlar değerli mallar taşıdığı için eşkıya ve yağmacıların hedefiydi; kalın duvarlar ve tek, sağlam bir kapı yolcuları ve malları korudu. Issız yollar üzerindeki kervansaraylar gerektiğinde askerî üs, karakol ve sığınak olarak kullanılıyordu; Sultan Hanı’nın kuşatma görmesi de bunu gösterir. Ayrıca sert iklimde soğuktan korunmak, yapının yüzyıllarca dayanması ve sultanın gücünü göstermek de sağlam yapılmasının nedenleri arasındadır.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Anadolu Selçuklu Devleti’nde Ekonomi ve Ticaret
11. Sınıf Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi Ders Kitabı Sayfa 192 Cevapları
Soru 18Ölçme ve Değerlendirmes. 192
Metinde ikta sistemiyle ilgili verilen bilgilere göre I-IV numaralı çıkarımlardan hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: C (II ve IV). Metin, iktanın vergilerin toplanmasını kolaylaştırdığını ve büyük bir orduyu beslediğini söyler; yani vergi sistemi ve askerî teşkilatla bağlantılıdır (II). Memleketin imarına katkı sağladığı da belirtilir (IV). III yanlıştır; metin hazineden harcama yapılmadığını, yani giderin azaldığını anlatır, gelirlerin arttığından söz etmez. I de doğrudan çıkarılamaz; nitekim Selçuklularda ikta sahiplerinin zamanla güçlenmesi merkezî otoriteyi zayıflatmıştır.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: İkta Sistemi Nedir? Selçuklularda İkta ve Önemi
Soru 19Ölçme ve Değerlendirmes. 192
Numaralı kutucuklardaki ekonomik kavramları (1-9) a-e sorularıyla eşleştir; bir numara birden fazla soruya cevap olabilir.
Cevabı göster
Kutucuklar: 1 kapitülasyon, 2 tımar sistemi, 3 ikta sistemi, 4 Ahilik, 5 kervansaray, 6 merkantilizm, 7 lonca, 8 Düyûn-ı Umûmiyye, 9 han. a) Yolcuların konaklaması için yapılan ticari yapılar: 5 ve 9. b) Refahı değerli madenlere bağlayan iktisat öğretisi: 6. c) Devlet topraklarının gelirinin hizmet karşılığı verildiği sistem: 2 ve 3. ç) Dış borçların ödenmesi için kurulan kurum: 8. d) Esnaf ve sanatkâr örgütleri: 4 ve 7. e) Osmanlı ekonomisine olumsuz etkisi olan kurum ve kavramlar: 1 ve 8.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: İkta Sistemi Nedir? Selçuklularda İkta ve Önemi
11. Sınıf Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi Ders Kitabı Sayfa 193 Cevapları
Soru 20Ölçme ve Değerlendirmes. 193
Tımar sistemiyle ilgili a-d ifadelerini doğru ya da yanlış olarak işaretle; yanlış olanların doğrusunu yaz.
Cevabı göster
a) Doğru. b) Doğru. c) Yanlış; doğrusu: Tımar toprağının mülkiyeti devlete aittir, tımar sahibi toprağın sahibi olamaz, onu satamaz ve miras bırakamaz. ç) Doğru. d) Yanlış; doğrusu: Tımar sisteminin uygulandığı eyaletlere salyanesiz eyaletler denir. Salyaneli (yıllıklı) eyaletlerde tımar uygulanmaz, vergi doğrudan toplanırdı.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tımar Sistemi: Nedir, Nasıl İşlerdi, Neden Bozuldu?
Soru 21Ölçme ve Değerlendirmes. 193
Verilen kavramlarla (Ahilik, lonca, fütüvvet, Nasır Lidinillah, Şeyh Nasirüddin Mahmud, narh) a-d cümlelerindeki boşlukları doldur.
Cevabı göster
a) fütüvvet, b) Şeyh Nasirüddin Mahmud, c) lonca, ç) Ahilik, d) narh. Nasır Lidinillah kavramı boşta kalır; o, fütüvvet birliklerini teşkilatlandıran Abbasi halifesidir.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Ahilik: Ahi Evran, Teşkilatı ve Görevleri
11. Sınıf Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi Ders Kitabı Sayfa 194 Cevapları
Soru 22Ölçme ve Değerlendirmes. 194
Metinlere göre Cumhuriyet’in ilk yıllarında ekonomi politikasının değişmesinin sebepleri nelerdir?
Cevabı göster
1923-1929 arasında İzmir İktisat Kongresi kararları doğrultusunda özel girişimi destekleyen, kısmen liberal bir politika izlendi. Ancak özel kesim yeterli sermaye ve birikime sahip olmadığı için beklenen kalkınmayı sağlayamadı. 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı ihraç ürünlerinin fiyatlarını düşürüp ekonomiyi sarstı. Aynı yıl Osmanlı’dan kalan borç taksitlerinin ödenmeye başlaması da ağır bir yük getirdi. Bu nedenlerle 1930’dan sonra devletin doğrudan yatırım yaptığı ve özel kesime öncülük ettiği devletçilik politikasına geçildi.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: 1929 Dünya Ekonomik Krizi-Kara Perşembe (Büyük Buhran)
Soru 23Ölçme ve Değerlendirmes. 194
Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki ekonomik yaklaşımlarda değişen ve değişmeyen unsurları tabloya yaz.
Cevabı göster
Değişen unsurlar: Ekonomide öncülüğün özel kesimden devlete geçmesi; devletin doğrudan yatırımcı ve üretici olması; liberal yaklaşımdan devletçi ve korumacı bir modele geçilmesi; Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı ile Sümerbank ve Etibank gibi devlet kuruluşlarının kurulması. Değişmeyen unsurlar: Millî ve bağımsız ekonomi hedefi; yabancı sermayeye bağımlılıktan kurtulma isteği; yerli üretimin, tarımın ve sanayinin desteklenmesi; halkın refahını artırma amacı; özel teşebbüsün dışlanmadığı, doktriner olmayan karma yapı.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Ekonomi Alanında Yapılan İnkılaplar
11. Sınıf Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi Ders Kitabı Sayfa 195 Cevapları
Soru 24Ölçme ve Değerlendirmes. 195
Metne göre tımar sisteminin idari, vergi, askerî ve arazi sistemiyle ilişkisini tabloya yaz.
Cevabı göster
İdari sistem: Tımarlı sipahi taşrada merkezî otoritenin temsilcisidir; tımarın uygulandığı salyanesiz eyaletlerde sıkı denetim sağlanmış, feodal yapıların doğması engellenmiştir. Vergi sistemi: Mirî arazilerin vergisini toplama yetkisi hizmet karşılığında devlet görevlilerine bırakılmış, böylece merkez ile eyaletler arasında para taşıma sorunu ortadan kalkmış, vergi toplamak kolaylaşmıştır. Askerî sistem: Tımar sahipleri yıllık gelirlerine göre asker yetiştirmiş; ordunun kalabalık bir bölümü hazineden harcama yapılmadan beslenmiştir. Arazi sistemi: Toprak devlet mülküdür; satılamaz, kiraya verilemez, miras bırakılamaz, vakfedilemez ve bağışlanamaz.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tımar Sistemi: Nedir, Nasıl İşlerdi, Neden Bozuldu?
Sıkça Sorulan Sorular
2. ünite ölçme 18. sorunun cevabı nedir?
Cevap C (II ve IV) seçeneğidir. İkta, vergi ve askerî teşkilatla bağlantılıdır ve ülkenin imarına katkı sağlamıştır.
Tımar sisteminin uygulandığı eyaletlere ne ad verilir?
Tımar sisteminin uygulandığı eyaletlere salyanesiz eyaletler denir; salyaneli eyaletlerde vergi yıllık olarak doğrudan toplanırdı.
Yazılıya mı hazırlanıyorsun? 11. sınıf tarih yazılı soruları sayfamızda örnek yazılılar ve cevap anahtarı var.
Bu sayfadaki cevaplar öğrencilere yol göstermek için Tarih Vakti tarafından yazılmıştır. Soruların ve kaynak metinlerin tam hâli MEB ders kitabındadır; açık uçlu sorularda kendi cümlelerinle cevap vermen beklenir.
Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Cevaplar Tarih Vakti tarafından yazılmıştır; soruların tam metni için MEB ders kitabına bakınız. · Son güncelleme: Kasım 2026
