Bu yazımızda iki savaş arasında dünya konusunu ele alacağız. İki savaş arası dünya konumuzun içinde ise iki dünya savaşı arasında dünyada yaşanan önemli gelişmelere yer vereceğiz.
O halde iki savaş arasında dünya konumuza askeri alanda yaşanan gelişmeler ile başlayalım.
Kısaca
İki dünya savaşı arasındaki dönem (1918–1939), Paris Barış Konferansı ve Milletler Cemiyeti ile başladı; 1929 Büyük Buhranı, İtalya’da faşizmin, Almanya’da nazizmin yükselişi ve İspanya İç Savaşı ile II. Dünya Savaşı’na sürüklendi. Aynı yıllarda bilim, sağlık, mimari ve sanatta büyük atılımlar yaşandı: penisilin ve insülin bulundu, radyo ve sinema kitle iletişim aracına dönüştü, Art Deco ve Bauhaus mimariyi, Picasso ve sürrealizm resmi değiştirdi.
Alanlara Göre Önemli Gelişmeler
| Alan | Önemli gelişmeler |
|---|---|
| Siyaset | Milletler Cemiyeti (1920), faşist İtalya (1922), Hitler’in iktidarı (1933), İspanya İç Savaşı (1936–1939) |
| Ekonomi | 1929 Büyük Buhran, ABD’de “New Deal”, devletçilik ve korumacılık |
| Askerî | Tek kanatlı avcı uçakları, uzun menzilli bombardıman uçakları, güçlü tanklar, roket denemeleri |
| Sağlık | Verem aşısı BCG (1921), insülin (1921–1922), penisilin (1928), elektron mikroskobu (1931–1932) |
| Mimari | Art Deco, Bauhaus, Empire State Binası (1931) |
| Kültür ve sanat | Radyo ve sesli sinema, caz, Charlie Chaplin, Picasso’nun Guernica’sı (1937), sürrealizm |
💂♀️ Askerî Alanda Yaşanan Gelişmeler
İki dünya savaşı arasında askeri alanda yaşanan bazı gelişmeler şunlardır:
- Avcı uçakları çok sayıda ağır makineli tüfek ve topla yüklü, pilot mahalli, zırhlı, delinmez yakıt tankları olan tek yüzeyli uçaklara dönüştü.
- Bombardıman uçakları ise; ağır bomba yükü taşıyacak güçte, harekât yarıçapı 2 bin mili aşan, son derece pahalı uçak tiplerine dönüştü.
- Savaş gemileri çok daha ağır silahlarla donatıldı.
- Tankların zırhını ve motorlarını güçlendirmek için çalışmalar yapıldı.
- Uçaklardan atılabilen yeni bombalar ve uçaklara yerleştirilen makineli tüfeklerin yanı sıra uçaksavar topları geliştirildi.
- Roket denemeleri yapıldı.
- Kısa ve orta menzilli, elektronik sistemlerle güdümlenen ilk füzeler ortaya çıktı.
🏠 Mimari Alanda Yaşanan Gelişmeler
İki dünya savaşı arasında mimari alanda yaşanan bazı gelişmeler şunlardır:
- Yeni mimari tasarımların denenmesi sonucu Art Deco denilen bir sanat akımı ortaya çıktı. Bu akım ilk olarak 1920 ile 1930’lu yıllarda gökdelenlerinin mimari üsluplarını tanımlamak için kullanıldı.
- Şehircilik ve mimari gelişti.
- Mimari bir akım olan Bauhaus mimarisi şehir planlamasında öne çıktı.
- ABD’de “Empire State Building” yapıldı. Bu bina 1954’e kadar dünyanın en yüksek yapısı olarak ABD’nin yükselen gücünün simgesi oldu. Sonrasında gökdelenlerin sayısı hızla arttı.
💉 Sağlık Alanında Yaşanan Gelişmeler
İki dünya savaşı arasında sağlık alanında yaşanan bazı gelişmeler şunlardır:
- 1921 yılında verem aşısı bulundu.
- Frederick G. Banting ve Charles H. Best pankreas özütünden insülin elde etti. Bu buluş, şeker hastalığı tedavisinde çığır açtı.
- 1928 yılında C vitamini keşfedildi.
- Alexander Fleming penisilini buldu. Ayrıca Fleming bakterilerin yol açtığı birçok hastalıkta antibiyotik kullandı. 1944’te “sir” unvanı verilen Fleming, 1945’te Nobel Fizyoloji ve Tıp Ödülü’nü kazandı.
- 1932 yılında elektron mikroskobu bulundu.
- Tüberküloz tedavisi için BCG aşısı bulundu.
- Organ nakline başlandı.
🎥 Kültür ve Sanat Alanında Yaşanan Gelişmeler
İki dünya savaşı arasında kültür ve sanat alanında yaşanan bazı gelişmeler şunlardır:
- “Şarlo” karakteriyle şöhret olan Charlie Chaplin, Modern Zamanlar ve Büyük Diktatör adlı filmlerde rol aldı. Charlie Chaplin, Büyük Diktatör adlı sinema filminde Nazizmi ve Adolf Hitler’i sert bir şekilde eleştirdi.
- Almanya’da propagandaya yönelik sinema, “İradelerin Zaferi” filmi ile zirveye çıktı.
- Radyo yaygınlaştı ve “Konuşan Basın” denilen dönem başladı.
- Çizgi film endüstrisi oluştu.
- ABD’de başlayan Caz tüm Avrupa ülkelerine yayıldı.
- Kübizm (nesnelerin resme aktarılırken geometrik formlara bölünmesi) akımının kurucularından olan Pablo Picasso resim alanında önemli eserler verdi. Bunlardan en tanınanı ise Guernica’dır.
- John Ernst Steinbeck’in 1930’lu yıllarda işçilerin yaşamını anlattığı ve bu yıllardaki dünyanın durumunu özetleyen romanı “Gazap Üzümleri” büyük ilgi gördü. Steinbeck 1962’de Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanmıştır ve birçok eseri beyaz perdeye uyarlanmıştır.
- Albert Einstein Newton (Nivtın) Fiziği’ne alternatif olarak geliştirdiği Görelilik Kuramı (İzafiyet Teorisi) ile bilim ve felsefenin farklı yorumlanmasını sağlamıştır.
- “Sürrealizm” (Gerçeküstücülük) akımı ortaya çıktı; Salvador Dali bu akımın en tanınan temsilcilerinden oldu. “Ekspresyonizm” (Dışavurumculuk) de resim ve sinemada etkili oldu.
- Psikoloji önem kazandı ve Varoluşçuluk, Fenomenoloji gibi yeni akımlar ortaya çıktı.
🚍 Sanayi ve Ulaşım Alanında Yaşanan Gelişmeler
İki dünya savaşı arasında sanayi alanında yaşanan bazı gelişmeler şunlardır:
- Petrol ve elektrik evlere girdi.
- Taşıt üretim arttı.
- Uluslararası yolcu uçakları faaliyete geçti.
Kronoloji
| Tarih | Olay |
|---|---|
| 1919 | Paris Barış Konferansı; Versay Antlaşması |
| 1920 | Milletler Cemiyeti kuruldu |
| 1922 | Mussolini İtalya’da iktidara geldi |
| 1928 | Fleming penisilini buldu |
| 24 Ekim 1929 | New York Borsası çöktü; Büyük Buhran |
| 1931 | Empire State Binası açıldı; Japonya Mançurya’yı işgal etti |
| 1933 | Hitler Almanya’da iktidara geldi |
| 1936 | Almanya Ren bölgesine asker soktu; İspanya İç Savaşı başladı |
| 1937 | Guernica bombalandı |
| 1938 | Almanya Avusturya’yı ilhak etti; Münih Konferansı |
| 1 Eylül 1939 | Almanya Polonya’ya saldırdı; II. Dünya Savaşı |
Çıkmış Sorular
Çıkmış soruları ve cevaplarını görmek için: 2026 KPSS Lisans Tarih Soruları · 2026 KPSS Ön Lisans Tarih Soruları · 2025 AYT Tarih Soruları. Ünite sayfası: Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi.
Sıkça Sorulan Sorular
İki savaş arası dönem hangi yılları kapsar?
I. Dünya Savaşı’nın sona erdiği 1918 ile II. Dünya Savaşı’nın başladığı 1939 arasındaki dönemi kapsar.
1929 Dünya Ekonomik Buhranı neden önemlidir?
24 Ekim 1929’da New York Borsası’nın çöküşüyle başlayan buhran işsizliği artırdı, korumacılığı yaygınlaştırdı ve Almanya başta olmak üzere birçok ülkede totaliter rejimlerin güçlenmesine zemin hazırladı.
Penisilini kim buldu?
Penisilini 1928’de İskoç bilim insanı Alexander Fleming buldu. Fleming 1945’te Nobel Fizyoloji ve Tıp Ödülü’nü aldı.
Guernica tablosu neyi anlatır?
Picasso’nun 1937 tarihli Guernica tablosu, İspanya İç Savaşı sırasında Guernica kasabasının Alman ve İtalyan uçaklarınca bombalanmasını ve savaşın yıkımını anlatır.
Kaynakça
- Fahir Armaoğlu, 20. Yüzyıl Siyasi Tarihi, Kronik Kitap.
- Eric Hobsbawm, Kısa 20. Yüzyıl: Aşırılıklar Çağı, Everest Yayınları.
- Oral Sander, Siyasi Tarih 1918–1994, İmge Kitabevi.
- MEB, Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi ders kitabı.
Bu bilgiler MEB ve Akademik kaynaklar referans kullanılarak hazırlanmıştır.
Video
Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Son güncelleme: Ekim 2026
Cevap Yok