Bağlantısızlar | Üçüncü Dünya Ülkeleri

Kısaca

Bağlantısızlar Hareketi, Soğuk Savaş’ta ABD liderliğindeki Batı Bloku’na da SSCB liderliğindeki Doğu Bloku’na da katılmayan, çoğu yeni bağımsızlığını kazanmış ülkelerin oluşturduğu harekettir. Temeli 1955 Bandung Konferansı‘nda atıldı, resmen 1961 Belgrad Zirvesi‘nde kuruldu. Öncüleri Nehru (Hindistan), Nasır (Mısır), Tito (Yugoslavya), Sukarno (Endonezya) ve Nkrumah (Gana)’dır. Bu ülkelere Üçüncü Dünya da denir.

Bu kısa yazımızda bağlantısızlar hareketinin ne demek olduğunu, bu hareketinin doğuşunu ve izledikleri politikalardan bahsedeceğiz.

Bağlantısızlar Kimlerdir?

Bağlantısızlar, kısaca Doğu ve Batı Bloklarının dışında kalan ülkeler olarak ifade edilse de bu kavramı kapitalist ve komünist bloka dahil olmayan ülkeler için kullanmak daha doğru olacaktır. Dolayısıyla bu hareket Asya, Afrika, Orta Doğu ve Latin Amerika ülkelerini kapsar. Bu hareketin liderliğini ise Hindistan, Mısır ve Yugoslavya üstlenmiştir.

💡 Bağlantısızlar ayrıca “Üçüncü Dünya Ülkeleri” ve “Tarafsızlar” olarak da ifade edilmektedir.

Bağlantısızlar Hareketi’nin Doğuşu

20. yüzyılda yaşanan dünya savaşları sömürgelerdeki insanların beyaz insana göre bir eksikliklerinin olmadığını fark etmesine yol açmıştır. Zira bu savaşlarda sömürgeci devletlerin de kaybedebileceği hatta kendi sömürgelerinden bile yardım talep edebileceği görülmüştür.

Artık Üçüncü Dünya ülkeleri siyasi istikrarlarını sağlamak ve ekonomik kalkınmalarını gerçekleştirmek için aralarında birlik oluşturmaları gerektiğini anlamışlardır. Böylece Bağlantısızlar Hareketi doğmuştur.

Bağlantısız ülkeler ittifak blokları arasındaki ilişkilere değil, az gelişmiş ülkeler arasındaki ilişkilere önem vermişlerdir.

Asya ve Afrika’da bu hareketin öncülüğünü Hindistan üstlenmiştir. Bağlantısızlık politikasını şekillendiren Hindistan Başbakanı Jawaharlal Nehru’nun savunduğu barış içinde bir arada yaşama ilkeleri, 29 Asya ve Afrika ülkesinin katıldığı 1955 Bandung Konferansı‘nda kabul edilen on ilkenin temelini oluşturdu. Hareket resmen 1961’de Belgrad Zirvesi ile kuruldu. Zirveden önce Kahire’de (Haziran 1961) üyelik için şu beş ölçüt belirlendi:

1. Bağımsız bir dış politika izlemek,
2. Askeri ittifaklara katılmamak,
3. Başka devletlerin kendi topraklarında askerî üs kurmasına izin vermemek,
4. İkili ittifaklara girmemek,
5. Milli kurtuluş mücadelelerini desteklemektir.

💡 Bandung Konferansı‘nın sonuç metninde halkların kendilerini yönetme hakkı, tüm bağımsız devletler arasında eşitlik ve iç işlerine başka ülkelerin müdahalesinin reddedilmesi vurgulanmıştır. Ayrıca silahsızlanma ve nükleer silahların yasaklanması da diğer bir konu olmuştur.

Bağlantısız ülkelerin meydana gelmesiyle artık dünya üç kutuplu bir hale gelmiştir: Doğu Bloku, Batı Bloku, Bağlantısızlar

Türkiye ve Bandung: Türkiye, Fatin Rüştü Zorlu başkanlığındaki heyetle Bandung Konferansı’na katıldı; NATO üyesi olarak Batı Bloku’nun görüşlerini savundu ve Bağlantısızlar Hareketi’ne üye olmadı.

Bağlantısızlar Hareketi Soğuk Savaş’tan sonra da dağılmadı; bugün 120 üyesiyle Birleşmiş Milletler’den sonra dünyanın en büyük devletler topluluğudur.

Önemli Tarihler

Sıkça Sorulan Sorular

Bağlantısızlar Hareketi’nin liderleri kimlerdir?

Hindistan Başbakanı Nehru, Mısır Devlet Başkanı Nasır ve Yugoslavya Devlet Başkanı Tito; Endonezya’dan Sukarno ve Gana’dan Nkrumah da kurucular arasındadır.

Türkiye Bağlantısızlar Hareketi’ne üye midir?

Hayır. Türkiye 1952’den beri NATO üyesidir; Bandung Konferansı’na katılmış ama Batı Bloku’nun yanında yer almıştır.

İlgili konular: Soğuk Savaş Dönemi · Yumuşama Dönemi · Yumuşama Dönemi Çatışmaları · Arap-İsrail Savaşları

Çıkmış soruları ve cevaplarını görmek için: 2026 KPSS Lisans Tarih Soruları · 2026 KPSS Ön Lisans Tarih Soruları · 2025 AYT Tarih Soruları.

Bu bilgiler MEB ve Akademik kaynaklar referans kullanılarak hazırlanmıştır.

Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Son güncelleme: Ekim 2026