9. Sınıf Tarih 2. Ünite Ölçme ve Değerlendirme Cevapları

Cevap: A, B ve D. Tarım Devrimi’yle başlayan üretici yaşam bugün de sürdüğü için A doğrudur. İnsanlar köyler kurup kalıcı olarak yerleştiği için B doğrudur. Yerleşme, ekonomi, toplum ve teknoloji gibi pek çok alanı değiştirdiği için D doğrudur. Devrim yalnızca beslenmeyi değil hayatın tümünü etkilediği için C, tüketici değil üretici hayatın temelini attığı için Ç, öğretmen yerini ve zamanını harita üzerinde anlattığı için E yanlıştır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarım Devrimi: Nedenleri, Sonuçları ve Eski Çağ Medeniyetlerine Etkisi

Örnek cevap: Tarım Devrimi’nin yaşandığı her yerde topluluklar yerleşik hayata geçmiş, köyler ve zamanla şehirler kurmuş, üretime dayalı bir ekonomiye geçmiştir; bu yönüyle sonuçlar benzerdir. Ancak her bölge kendi iklimine göre farklı ürün yetiştirmiştir: Mezopotamya’da buğday, Güneydoğu Asya’da pirinç, Orta Amerika’da mısır. Devrim öncesiyle karşılaştırıldığında avcı-toplayıcılar sürekli yer değiştirip doğada bulduklarını tüketirken, tarım toplulukları bir yere yerleşip artı ürün üretmiş, depolamış ve takas etmiştir. Yani yerleşik hayat ile üretici ekonomi birbirini besleyen iki sonuçtur.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarım Devrimi: Nedenleri, Sonuçları ve Eski Çağ Medeniyetlerine Etkisi

Örnek cevap: Bence Tarım Devrimi insanlık tarihinin en önemli dönüm noktalarından biridir. İnsanlar doğanın sunduğuna bağlı kalmaktan kurtulup kendi besinini üretmeye başlamıştır. Bu sayede yerleşik hayat, nüfus artışı, ticaret, özel mülkiyet, yazı ve devlet ortaya çıkmıştır. Öte yandan iş yükü artmış, toprak kavgaları ve toplumsal eşitsizlik de başlamıştır. Olumlu ve olumsuz yönleriyle bugünkü yaşamımızın temelini Tarım Devrimi atmıştır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarım Devrimi: Nedenleri, Sonuçları ve Eski Çağ Medeniyetlerine Etkisi

Cevap: 1 (onlu sistem), 2 (monarşi), 4 (kut), 5 (süvari), 9 (ıslık çalan ok), 15 (Turan taktiği). Hun hükümdarı yetkisini Gök Tanrı’nın verdiği kuta dayandırır; ordu atlı okçulardan oluşur. Mete Han orduyu onlu sisteme göre düzenlemiş, ıslıklı okla birliklerini yönetmiş ve Turan taktiğini uygulamıştır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Asya Hun Devleti (Büyük Hun Devleti)

Cevap: 2 (monarşi), 3 (senato), 6 (lejyon), 7 (başrahip), 14 (imparatorluk), 16 (kaplumbağa dizilişi). İmparatorluk Dönemi’nde yönetim mutlak monarşiye benzemiş, senato var olsa da etkisi azalmış, hükümdarlar başrahip unvanını kullanmıştır. Ordu lejyonlardan oluşur ve kaplumbağa dizilişini uygular. MS 4. yüzyıldaki savunma stratejisi dikkate alınırsa 10 (kale) ve 5 (süvari) de eklenebilir. Cumhuriyet (11) imparatorluktan önceki döneme aittir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Roma İmparatorluğu: Tarihi, Yönetimi, Yıkılışı ve Mirası

Cevap: 2 (monarşi), 7 (başrahip), 8 (tanrı kral), 10 (kale), 13 (kent devleti), 14 (imparatorluk). Sümer, Akad ve Hitit devletleri krallıkla yönetilmiş; Sümer ve Hitit kralları aynı zamanda başrahiptir. Akad kralları tanrı kral sayılmış, Hitit kralları öldükten sonra tanrı olarak anılmıştır. Sümerler kent devletleri hâlinde yaşamış, Akadlar ve Hititler imparatorluk kurmuştur. Şehirler surlarla, sınırlar kalelerle korunmuştur. Piramit (12) Mısır’a ait olduğu için bu gruba girmez.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Eski Çağ Medeniyetlerinde Yönetim ve Ordu

Örnek cevap: İki çıkarım da kesin yargı içerdiği için tek başına doğru kabul edilemez. Ayşe’nin görüşü fazla kesindir; çünkü Turan taktiğindeki sahte geri çekilme, kuşatma ve uzaktan ok yağmuru ağır zırhlı ve yavaş lejyonları yorup dağıtabilirdi. Nitekim sonraki yüzyıllarda Avrupa Hunları Attila döneminde Doğu Roma’yı yenip vergiye bağlamıştır. Alper’in görüşü de kanıtlanamaz; çünkü kaplumbağa dizilişi oklara karşı iyi koruma sağlıyor, disiplinli Roma piyadesi yakın dövüşte çok güçlüydü. Sonucu arazi, komutanların becerisi ve asker sayısı gibi etkenler belirlerdi.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Avrupa Hun Devleti (374-469)

Örnek cevap: Türklerin hafif teçhizatı, güçlü yayları ve atları onlara hız ve uzaktan saldırı üstünlüğü sağlıyordu. Böylece düşmanı yıpratıp istedikleri anda saldırabiliyor ya da geri çekilebiliyorlardı. Romalıların zırh, miğfer, büyük kalkan ve gladius denilen kısa kılıçları ise yakın dövüşte ve savunmada büyük avantaj sağlıyordu. Ancak ağır teçhizat Roma askerinin hareketini yavaşlatıyordu. Kısacası açık arazide Türk teçhizatı, dar alanda ve yakın dövüşte Roma teçhizatı daha etkili olabilirdi.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İslamiyet Öncesi Türklerde Ordu

Örnek cevap: Türk ordusu taarruzda çok güçlüydü; atlı okçular hızlı hareket ediyor, Turan taktiğiyle düşmanı pusuya çekip kuşatıyordu. Ancak hafif zırh yakın dövüşte ve sabit bir mevziyi savunmada dezavantajdı; surlu şehirleri kuşatmak da zordu. Roma ordusu ise savunmada çok güçlüydü; kaplumbağa dizilişi ve disiplinli lejyonlar saldırılara karşı dayanıklıydı, kaleler ve yollar birliklerin hızla yer değiştirmesini sağlıyordu. Fakat yavaş hareket etmesi, açık arazide hızlı süvarilere karşı kuşatılma tehlikesi yaratıyordu.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Eski Çağ Medeniyetlerinde Yönetim ve Ordu

Cevap: D (I ve III). Kral yetimleri zenginlere, dulları güçlülere, yoksulları zenginlere teslim etmeyeceğini söyleyerek güçlünün zayıfı ezmesini engellediğini belirtir (I). Düşmanlığı ve şiddeti kaldırdığını söylemesi zulmü engellediğini gösterir (III). Metinde hırsızlıkla ilgili bir ifade yoktur (II).

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Sümerler (MÖ 4000- MÖ 2350)

Örnek cevap: Öğretmen, hukuk kuralları olmazsa güçlü olanın zayıfı ezeceğini ve toplumda kargaşa çıkacağını söylemiş olabilir. Yazılı kuralların herkese hakkını ve sorumluluğunu önceden bildirdiği için keyfî uygulamaları önlediğini açıklamış olabilir. Cezaların caydırıcı olduğunu, can ve mal güvenliğini sağladığını, aileyi ve mülkiyeti koruduğunu da ekleyebilir. Hammurabi, Hitit kanunları ve Türk töresi gibi örneklerle her medeniyetin düzeni hukukla sağladığını göstermiş olabilir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Kanunlar Doğuyor (İlk Çağda Hukuk)

Kanunlar yazılı olunca herkes kuralları öğrenebilmiş, yöneticilerin ve soyluların kanunu kendi işine göre yorumlaması zorlaşmıştır. Bu durum halk ile soylular arasındaki eşitsizliği azaltmış ve hukuki güvence sağlamıştır. Kararlar daha tutarlı ve öngörülebilir hâle gelmiştir. Romalılar bunu özgürlüğün ve eşit hakların güvencesi saymış; yazılı hukuk sonraki Roma hukukunun ve bugünkü hukuk sistemlerinin temeli olmuştur.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Roma İmparatorluğu: Tarihi, Yönetimi, Yıkılışı ve Mirası

Örnek cevap: Sümer kanunları yetim, dul ve yoksul gibi güçsüz kesimleri güçlülere karşı koruyarak adaleti ve huzuru sağlamaya çalışmıştır. Roma kanunları ise yazılı ve herkesçe bilinen kurallar koyarak keyfîliği önlemiş, sınıflar arasında hak eşitliğini güvenceye almıştır. İki kanun da toplumda güven ortamı oluşturarak çatışmaları azaltmıştır. Bu örnekler hukukun toplumsal barışın temel şartı olduğunu gösterir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Kanunlar Doğuyor (İlk Çağda Hukuk)

Örnek cevap: Fatma, Hunların konargöçer ve hayvancılığa dayalı yaşamının sanatlarına doğrudan yansıdığını söylemiş olabilir. Halının yünle dokunması hayvancılığın ürünüdür; halı gibi taşınabilir eserler de göç eden bir toplum için uygundur. Halıdaki atlı insanlar, geyikler ve diğer hayvan figürleri at ve hayvanlarla iç içe geçen bozkır hayatını anlatır. Halıların çadır zeminini kaplaması da sanatın günlük ihtiyaçla birleştiğini gösterir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İslamiyet Öncesi Türklerde Bilim,Sanat ve Spor

Örnek cevap: Halıdaki geometrik düzen, ortadaki kareler ve tekrarlanan bitki motifleri Hunların simetriye ve düzene önem verdiğini gösterir. Bordürlerdeki at, geyik, aslan ve grifon figürleri bozkır sanatındaki hayvan üslubunun izlerini taşır. Koyu kırmızı zemin üzerinde sarı, lacivert ve açık mavi gibi uyumlu renklerin kullanılması gelişmiş bir renk zevkine işaret eder. Bu halı, Hunların hem kullanışlı hem de güzel eserler üreten ince bir sanat anlayışına sahip olduğunu gösterir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İslamiyet Öncesi Türklerde Bilim,Sanat ve Spor

Avantajları: Mevsime göre yer değiştirerek hayvanlar için her zaman yeni otlak ve su bulunabilir, hayvanlar aşırı sıcak ve soğuktan korunur. Bu yaşam insanlara beceri ve tecrübe kazandırır. Dezavantajları: Büyük sürüleri yönetmek, farklı iklim ve çevre şartlarında otlak ve su aramak tahıl ekip biçmekten daha zor ve yorucudur. Çok fazla emek ve enerji gerektirir, kalıcı yapılar kurmak da zorlaşır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İslamiyet Öncesi Türklerde Sosyal Hayat

Türkler yerleşik hayata geçmeden önce yılda iki kez yaylak ile kışlak arasında göç ederek konargöçer bir hayat sürmüştür. Geçimlerini hayvancılıktan sağlamış, keçe çadırlarda yaşamış ve göçte tekerlekli arabalar kullanmışlardır. Bu yer değiştirmeler boyların hayatta kalmasını ve faaliyetlerini sürdürmesini sağlamıştır. Dayanıklı, disiplinli ve üretken bir toplum yapısı ortaya çıkmış, dayanışma ve birlikte hareket etme bilinci gelişmiştir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İslamiyet Öncesi Türklerde Sosyal Hayat

Örnek cevap: Konargöçer yaşam Türklere at kültürü, okçuluk ve güçlü bir ordu-millet anlayışı kazandırmıştır. Keçe, halı ve kilim dokumacılığı ile hayvan motifli sanat bu yaşamın ürünüdür. Pantolon, çizme ve börk gibi giysiler, pastırma, yoğurt ve kımız gibi yiyecekler de bu hayattan doğmuştur. Ayrıca dayanışma, misafirperverlik ve kurultayda birlikte karar alma gelenekleri gelişmiştir. Bu katkıların çoğu bugün de Türk kültüründe yaşamaktadır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İslamiyet Öncesi Türklerde Sosyal Hayat

Örnek cevap: Yaşamım mevsimlere göre şekillenirdi; yazları serin yaylalarda, kışları korunaklı kışlaklarda keçe çadırımızda yaşardık. Günlerim sürüleri otlatmak, ata binmek ve ok atmayı öğrenmekle geçerdi. Zor bir hayat olurdu ama kendimi özgür hissederdim. Obamızla her işi birlikte yapar, zor zamanlarda birbirimize destek olurduk. Kurultayda alınan kararlara ve töreye uymak benim için onur meselesi olurdu.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İslamiyet Öncesi Türklerde Sosyal Hayat

Cevap: D (I ve III). Metinde savaşçı bir toplum olmaları ve soğuk, zor bir coğrafyada yaşamaları giyim kuşamı şekillendiren unsurlar olarak gösterilir; bunlar yaşam şartlarıdır (I). Giysilerin deri, yün ve keçeden yapılması hayvancılığa dayalı geçim kaynaklarının etkisini gösterir (III). Bağımsızlık duygusundan ise metinde söz edilmez (II).

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İslamiyet Öncesi Türklerde Sosyal Hayat