Kısaca
Atatürk İlkeleri; Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş felsefesini, devlet yönetimini, toplumsal yapısını ve çağdaşlaşma hedefini açıklayan temel düşüncelerdir. Cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve inkılapçılık olmak üzere altı temel ilkeden oluşur. Bu ilkeleri destekleyen millî egemenlik, millî bağımsızlık, akılcılık ve bilimsellik, çağdaşlaşma ve yurtta sulh cihanda sulh gibi bütünleyici ilkeler de vardır.
Atatürk İlkeleri Nelerdir?
Atatürk’ün 6 temel ilkesi şunlardır:
- Cumhuriyetçilik
- Milliyetçilik
- Halkçılık
- Devletçilik
- Laiklik
- İnkılapçılık
Bu ilkeler, Türkiye Cumhuriyeti’nin çağdaş, millî, bağımsız, halk egemenliğine dayalı ve akılcı bir devlet yapısına sahip olmasını amaçlar.
| Atatürk İlkesi | Kısa Anlamı |
|---|
| Cumhuriyetçilik | Egemenliğin millete ait olması ve halkın yönetime katılmasıdır. |
| Milliyetçilik | Türk milletinin birlik, beraberlik ve bağımsızlığını esas alır. |
| Halkçılık | Kanun önünde eşitliği, ayrıcalıkların kaldırılmasını ve sosyal adaleti savunur. |
| Devletçilik | Ekonomide devletin gerektiğinde düzenleyici ve yatırımcı rol üstlenmesidir. |
| Laiklik | Din ve devlet işlerinin ayrılması; hukuk ve yönetimde akıl ve bilimin esas alınmasıdır. |
| İnkılapçılık | Yeniliklere açık olmayı, çağdaşlaşmayı ve yapılan inkılapları korumayı amaçlar. |
Atatürk İlkeleri ve Bütünleyici İlkeler
Atatürk ilkeleri birbirinden bağımsız düşünceler değildir. Her ilke, diğer ilkelerle birlikte Türkiye Cumhuriyeti’nin temel yapısını oluşturur. Bu ilkeleri destekleyen bazı bütünleyici ilkeler de vardır.
| Bütünleyici İlke | İlgili Olduğu Temel İlke |
| Millî egemenlik | Cumhuriyetçilik |
| Millî bağımsızlık | Milliyetçilik |
| Millî birlik ve beraberlik | Milliyetçilik |
| Akılcılık ve bilimsellik | Laiklik ve inkılapçılık |
| Çağdaşlaşma ve batılılaşma | İnkılapçılık |
| Yurtta sulh, cihanda sulh | Barışçılık |
| İnsan ve insanlık sevgisi | Halkçılık ve milliyetçilik |
Hangi Kavram Hangi Atatürk İlkesiyle İlgilidir?
Sınavlarda Atatürk ilkeleri genellikle kavramlar ve inkılaplarla ilişkilendirilerek sorulur. Aşağıdaki tablo bu konuda kısa tekrar yapmak için kullanılabilir.
| Kavram / Gelişme | İlgili İlke |
| Ulusal egemenlik | Cumhuriyetçilik |
| Seçme ve seçilme hakkı | Cumhuriyetçilik |
| TBMM’nin açılması | Cumhuriyetçilik |
| Türk Dil Kurumu | Milliyetçilik |
| Türk Tarih Kurumu | Milliyetçilik |
| Kapitülasyonların kaldırılması | Millî bağımsızlık |
| Ayrıcalıkların kaldırılması | Halkçılık |
| Kanun önünde eşitlik | Halkçılık |
| Soyadı Kanunu | Halkçılık |
| Ekonomide devlet yatırımları | Devletçilik |
| Sümerbank ve Etibank gibi kurumlar | Devletçilik |
| Halifeliğin kaldırılması | Laiklik |
| Tevhid-i Tedrisat Kanunu | Laiklik |
| Medreselerin kapatılması | Laiklik |
| Harf İnkılabı | İnkılapçılık |
| Şapka Kanunu | İnkılapçılık |
| Çağdaşlaşma ve batılılaşma | İnkılapçılık |
| Akılcılık ve bilimsellik | Bütünleyici ilke |
Atatürk İlkeleri ‘nin ortak özellikleri şunlardır:
- Atatürk İlkeleri, 1931 yılında CHF kurultayında parti programına giren (1937’de anayasaya eklenen) Cumhuriyetçilik, Laiklik, Halkçılık, Milliyetçilik, Devletçilik, İnkılapçılık ve bunları bütünleyen ilkelerden oluşur.
- Atatürk ilkeleri, Türk ulusunun ihtiyaçlarından doğmuş ve bu ihtiyaçlara göre de gelişmiştir.
- Atatürkçülüğün temeli ulusçuluk ve laikliğe dayalıdır.
- İlkelerin özü; Türk milletini çağdaş (muhasır) milletler seviyesine çıkarmaktır.
- Atatürkçülük’te; Demokrasi, Cumhuriyetçilik, Laiklik ve Milliyetçilik ilkeleri evrensel değerler olup Halkçılık, Devletçilik ve İnkılâpçılık ilkeleri ise Türkiye’ye özgü ilkelerdir.
- Atatürk İlkeleri ‘nin en belirgin özelliği akla ve bilime dayanması, gelişmeye açık bir özellik göstermesidir.
- Bu ilkeler 5 Şubat 1937’de, “Atatürk İlkeleri” adıyla 1924 Anayasası’na dâhil edilmiştir.
Cumhuriyetçilik
Cumhuriyetçilik Nedir?
Cumhuriyetçilik, devlet yönetiminde egemenliğin millete ait olmasıdır. Bu ilkeye göre halk, yöneticilerini seçim yoluyla belirler. TBMM’nin açılması, saltanatın kaldırılması, cumhuriyetin ilan edilmesi ve kadınlara seçme-seçilme hakkı verilmesi cumhuriyetçilik ilkesiyle ilgilidir.
Cumhuriyet, milletin egemenliğini kendi elinde tuttuğu bir devlet şeklidir. Cumhuriyet’te egemenlik kayıtsız ve şartsız tüm halka aittir. Cumhuriyet yönetiminin esası; halkın ülke yönetiminde kendisini temsil edecek devlet başkanını, yöneticileri ve temsilcileri, anayasada belirlenen sürelerde, seçim yoluyla işbaşına getirmesidir.
Cumhuriyetçiliğin Özellikleri Nelerdir?
- Atatürkçü düşünce sisteminin dayanağı olan en temel ilkedir.
- Atatürkçü Düşünce Sistemi: Atatürk’ün Türkiye Cumhuriyeti’ni çağdaş uygarlık seviyesine ulaştırmak amacıyla ortaya koyduğu ilke ve inkılâpların bütünüdür.
- Temel felsefesi, millî egemenlik anlayışıdır.
- Temel ilkesi seçimdir.
- Devlet başkanlığında ve diğer kademelerde ömür boyu kalmaya karşıdır.
- Türk milletinin karakterine uygundur.
- Diğer ilkelerinin uygulanmasını sağlar.
- Atatürk’ün taviz verilmemesini belirttiği iki ilkeden biridir. (diğeri laiklik).
- Halkın yönetime ve toplumsal hayata katılımını artırmayı amaçlar.
- Tamamlayıcı ilkeleri; Milliyetçilik ve Halkçılık, Bütünleyici ilkesi ise Ulusal Egemenlik’tir.
- Demokratiktir.
Cumhuriyetçilik İlkesi Doğrultusunda Yapılan İnkılaplar Nelerdir?
💡 ✔️ TBMM’nin açılması
✔️ Saltanat’ın Kaldırılması
✔️ Cumhuriyet’in İlanı
✔️Halifeliğin Kaldırılması
✔️ Seçmen olmak için vergi verme şartının kaldırılması
✔️Erkan-ı Harbiye Vekaleti’nin Kaldırılması
✔️ Subay-Vekil uygulamasına son verilmesi
✔️ 1921 ve 1924 Anayasaları’nın kabul edilmesi
✔️ Ordunun siyasetten ayrılması
✔️ Kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanınması
✔️ Çok partili hayata geçiş denemelerinin gerçekleşmesi
✔️ İki dereceli seçim sisteminden tek dereceli seçim
sistemine geçilmesi
✔️ Seçmen yaşının düşürülmesi
Cumhuriyetçilik İle İlgili Anahtar Kelimeler:
💡 🔑 Millet İradesi
🔑 Seçme ve Seçilme Hakkı
🔑 Ulusal Egemenlik
🔑 Millet Meclisi
🔑 Oy Verme
Atatürk’ün Cumhuriyetçilik İle İlgili Söylediği Bazı Sözler:
Hâkimiyet kayıtsız şartsız milletindir.
Cumhuriyet, düşüncesi hür, anlayışı hür, vicdanı hür nesiller ister.
Ey yükselen yeni nesil! İstikbal sizindir. Cumhuriyeti biz kurduk, onu devam ettirecek sizlersiniz.
Benim naçiz vücudum nasıl olsa bir gün toprak olacaktır. Fakat Türkiye Cumhuriyeti ebediyen yaşayacaktır.
Türk milletinin karakter ve adetlerine en uygun olan idare, cumhuriyet idaresidir.
Laiklik
Laiklik Nedir?
Laiklik, din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılmasıdır. Hukuk, eğitim ve devlet yönetiminde akıl ve bilimin esas alınması laiklik ilkesinin temelidir. Halifeliğin kaldırılması, Tevhid-i Tedrisat Kanunu ve medreselerin kapatılması laiklik ilkesiyle ilgilidir.
Kavram olarak laiklik, din işleri ile devlet işlerinin birbirinden ayrılması anlamına gelse de sadece bu kavramla sınırlı değildir. Aynı zamanda laiklik; bireyin tüm inanç ve ibadet hakkını tanımak, vatandaşlarının inançlarını özgürce yaşamasını sağlamaktır.
Laikliğin Özellikleri Nelerdir?
- Laiklik din ve mezhep kavgalarına karşıdır.
- Laiklikte devletin resmi dini yoktur.
- Din ve ibadet özgürlüğünü güvence altına alınmıştır.
- Laiklik Türk İnkılâbı’nın temel taşıdır.
- Atatürk ilkeleri arasında Cumhuriyetin vazgeçilmez ve geri dönülmez ilkesidir.
- Laiklik, Atatürk’ün cumhuriyetçilik ilkesi ile birlikte taviz vermediği, her türlü siyasi tartışmalardan uzak tuttuğu ikinci ilkedir.
- Din egemenliği değil; millet egemenliği esastır.
- Dış devletlerin azınlıkların haklarını bahane ederek Türk Devletinin iç işlerine karışmasını önlemiştir.
- Atatürk inkılapları ile siyasal, sosyal, kültürel ve hukuksal alanlarda yapılan tüm düzenlemelerde laiklik düşüncesi esas alınmıştır.
- Laiklik düşüncesi, inanç özgürlüğü ve demokrasi ile ilgili sorunların bilimin ışığında ve bilimsel yöntemlerle çözümlenmesini öngörür.
Laiklik İlkesi Doğrultusunda Yapılan İnkılaplar Nelerdir?
💡 ✔️ Saltanat’ın Kaldırılması
✔️ Halifeliğin Kaldırılması
✔️ Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun Kabulü
✔️ Şeriye ve Evkaf Vekaleti’nin kaldırılması
✔️ Şeriat Mahkemeleri’nin kaldırılması
✔️ Medreselerin Kapatılması
✔️ Şeyhülislamlık makamının kaldırılması
✔️ Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması
✔️ Türk Medeni Kanunu’nun kabulü
✔️ Anayasadan “Devletin dini İslam’dır.” maddesinin çıkarılması. (1928)
✔️ Yemin metinlerinden “Vallahi” sözcüğünün çıkarılması
✔️ Kılık-Kıyafet Kanunu’nun kabulü
✔️ Laiklik ilkesinin anayasaya girmesi
✔️ Şeyhlik, seyyitlik, üfürükçülük, dervişlik, muskacılık gibi san ve sıfatların kullanılması ve bunlara ait özel kıyafetlerin giyilmesinin yasaklanması
Laiklik İle İlgili Anahtar Kelimeler:
💡 🔑 Akıl
🔑 Bilim, İlim
🔑 Din, vicdan ve mezhep özgürlüğü
🔑 Tutucu olmama
🔑 İrticaya karşı olma
Atatürk’ün Laiklik İle İlgili Söylediği Bazı Sözler:
Hayatta en hakiki mürşit ilimdir.
Laiklik, yalnız din ve dünya işlerinin ayrılması demek değildir. Tüm yurttaşların vicdan, ibadet ve din özgürlüğü de demektir.
Din bir vicdan meselesidir. Herkes vicdanının emrine uymakta serbesttir. Biz dine saygı gösteririz. Düşünüşe ve düşünceye karşı değiliz. Biz sade din işlerini, millet ve devlet işleriyle karıştırmamaya çalışıyor, kasıt ve fiile dayanan tutucu hareketlerden sakınıyoruz. Gericilere asla fırsat vermeyeceğiz.
Softa sınıfının din simsarlığına izin verilmemelidir. Dinden maddi menfaat temin edenler. İğrenç kimselerdir. İşte bu duruma karşıyız ve buna müsaade etmiyoruz.
Arkadaşlar, efendiler ve ey millet, iyi biliniz ki, Türkiye Cumhuriyeti şeyhler, dervişler, müritler, meczuplar memleketi olamaz. En doğru, en hakiki tarikat, medeniyet tarikatıdır.
Halkçılık
Halkçılık Nedir?
Halkçılık, toplumda ayrıcalıklı sınıfların bulunmamasını ve herkesin kanun önünde eşit olmasını savunan ilkedir. Sosyal adalet, eşitlik, halkın yönetime katılması ve devlet hizmetlerinden herkesin yararlanması halkçılık ilkesiyle ilgilidir.
Halkçılık ilkesi, herkesin kanun önünde eşitliği, hiçbir kişi ya da gruba ayrıcalık tanınmaması anlamlarını ifade eder. Halkçılık ilkesi, siyasi alanda demokrasi düşüncesinin karşılığı olup; sosyal alanda ise Türkiye Cumhuriyeti bireylerinin mutlu ve refah içinde olmasını ifade eder.
Halkçılığın Özellikleri Nelerdir?
- Halkçılık; devlet yönetiminde tüm vatandaşlara kendini yönetme hakkı, kanun önünde eşitlik, gelir dağılımında denge sağlanmasını ve herkesin devlet hizmetlerinden yararlandırılmasını hedefler.
- Halkçılık ilkesi; Cumhuriyetçiliğin ve Milliyetçiliğin ortak bir sonucudur.
- Halkçılık ilkesi, toplumsal eşitlik ve topluma hizmet amacını hedefler.
- Sınıf mücadelesini reddeder.
Halkçılık İlkesi Doğrultusunda Yapılan İnkılaplar Nelerdir?
💡 ✔️ Aşar vergisinin kaldırılması
✔️ Türk Medeni Kanunu’nun kabulü
✔️ Kılık-Kıyafet Kanunu’nun Kabulü
✔️Kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanınması
✔️ Soyadı Kanunu’nun kabulü
✔️ Ayrıcalık içeren unvanların kaldırılması
✔️ Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun kabulü
✔️ Seçmenlikte aranan vergi verir olma şartının kaldırılması
✔️ Patrikhane ve konsoloslukların nikah kıyma, mahkeme kurma gibi yetkilerinin sona erdirilmesi
✔️ Millet Mektepleri’nin açılması
✔️ Halkevleri’nin açılması
✔️ Cumhuriyet’in İlanı
✔️ Osmanlı Devleti’nde alınan nişan, rütbe ve madalyaların kullanımının yasaklanması
✔️ Halk sağlığını ilgilendiren kurumların açılması
✔️ İlköğretimin zorunlu ve ücretsiz hale getirilmesi
✔️ Halk dilinden oluşan kelimelerle sözlük hazırlanması
✔️ Gelire göre vergi alınması
✔️ Azınlıkların Türk vatandaşı sayılarak
ayrıcalıklarının sona erdirilmesi
✔️ Devlet yatırımlarının ve sosyal hizmetlerin
yaygınlaştırılması
Halkçılık İle İlgili Anahtar Kelimeler:
💡 🔑 Eşitlik
🔑 Sosyal Adalet
🔑 Kanun üstünlüğü
🔑 Halkın refah ve huzuru
🔑 Toplumsal dayanışma
🔑 Sosyal Devlet olgusu
Atatürk’ün Halkçılık İle İlgili Söylediği Bazı Sözler:
Bir kelime ile ifade etmek lâzım gelirse diyebiliriz ki yeni Türkiye Devleti, bir halk devletidir, halkın devletidir.
Zannederim bugün ki varlığımızın asıl niteliği, milletin genel eğilimlerini ispat etmiştir, o da halkçılıktır ve halk hükûmetidir. Hükûmetlerin halkın eline geçmesidir
Bizim halkımız menfaatleri birbirinden ayrılır sınıflar halinde değil, aksine varlıkları ve çalışmalarının sonucu birbirine lazım olan sınıflardan ibarettir.
Millete efendilik yoktur. Millete hizmet etmek vardır.
Gaye, sınıf mücadelesi yerine içtimai tesanütü (Sosyal dayanışmayı) sağlamaktır.
Milliyetçilik
Milliyetçilik Nedir?
Milliyetçilik, Türk milletinin birlik ve beraberliğini, bağımsızlığını ve ortak kültürünü esas alan ilkedir. Atatürk milliyetçiliği ırkçılığa dayanmaz; milletin ortak tarih, kültür ve ülkü etrafında birleşmesini hedefler. Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu’nun kurulması milliyetçilik ilkesiyle ilgilidir.
Milliyetçilik; milli birliği ve beraberliği sağlamak, millet ve ülke çıkarlarını korumak, ırk ve din ayrımcılığına yer vermemektir. Milliyetçilik düşüncesi, toplumlarının ulaştığı en üst aşamayı millet olarak görür.
Milliyetçiliğin Özellikleri Nelerdir?
- Milliyetçiliğin temel öğesi millettir.
- Milliyetçilik, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin temel felsefesidir.
- Mustafa Kemal’e göre dini, dili ne olursa olsun kendini Türk sayan ve Türk olarak yaşayan herkes Türk’tür.
- Atatürk’e göre milliyetçilik;
- Bölücü değil, birleştirici ve toplayıcıdır. Bu anlayış ırkçı değildir.
- Laiklik esasından ödün vermez, sınıf kavgasını değil, sosyal dayanışmayı hedef tutar.
- Belli bir ırka, mezhebe, sınıfa ve siyasal görüşe dayanmaz.
- Akılcı, çağdaş, medeni, ileriye dönük, demokratik, yüceltici, insani ve barışçıdır.
- Türk milletini birlik ve beraberlik içinde yaşatacak, ileriye götürecek önemli bir güç kaynağıdır.
- Milliyetçilik ulusal kurtuluş savaşımızın çıkış noktasını oluşturmuştur.
- Benimsediği eşitlik ilkesi ile Faşizm ve Nazizmden ayrılır.
- Milliyetçiliğin bütünleyici ilkeleri; Özgürlük ve Bağımsızlık, Yurtta Sulh Cihanda Sulh, İnsan ve İnsanlık sevgisidir.
Milliyetçilik İlkesi Doğrultusunda Yapılan İnkılaplar Nelerdir?
💡 ✔️ Kurtuluş Savaşı’nın yapılması
✔️ TBMM’nin açılması
✔️ İzmir İktisat Kongresi’nin toplanarak Misak-ı İktisadi kararlarının kabul edilmesi
✔️ Türk Tarih Kurumu’nun kurulması
✔️ Türk Dil Kurumu’nun kurulması
✔️ Kabatoj Kanunu’nun kabul edilerek denizlerin ulusallaştırılması
✔️ Türk Parasını Koruma Kanunu’nun çıkarılması
✔️ Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun Kabulü
✔️ Koruyucu Güvenlik Yasası’nın kabulü
✔️ Reji İdaresi’nin millileştirilmesi
✔️ Demir yollarının ulusallaştırılması
✔️ Yeni harflerin kabulü
✔️ Türkçe sözlük hazırlanması
✔️ Kapitülasyonların kaldırılması
✔️ Merkez Bankası’nın kurulması
✔️ İstiklal Marşı’nın kabul edilmesi
✔️ Yabancı şirketlerin millileştirilmesi
✔️ Gümrük Koruma Kanunu’nun çıkarılması
Milliyetçilik İle İlgili Anahtar Kelimeler:
💡 🔑 Ulusal bağımsızlık
🔑 Birlik ve beraberlik
🔑 Biz
🔑 Dil birliği
🔑 Kültür birliği
🔑 Milli Birlik
Atatürk’ün Milliyetçilik İle İlgili Söylediği Bazı Sözler:
Ne Mutlu Türk’üm diyene!
Ben her şeyden önce bir Türk milliyetçisiyim.
Diyarbakırlı, Vanlı, Erzurumlu, Trabzonlu, İstanbullu, Trakyalı ve Makedonyalı, hep aynı ırkın evlatları, hep aynı cevherin damarlarıdır.
Türk milletinin milliyetçilik vasfını uyandırmalı, O’na Türkçülük imanını aşılamalıyız.
Bir yurdun en değerli varlığı yurttaşlar arasında millî birlik, iyi geçinme ve çalışkanlık duygusu ve kabiliyetlerinin olgunluğudur.
Devletçilik
Devletçilik Nedir?
Devletçilik, ekonomide özel girişimin yanında devletin de düzenleyici ve yatırımcı rol üstlenmesidir. Özellikle sermaye ve sanayinin yetersiz olduğu dönemlerde devletin ekonomik kalkınmayı hızlandırmak amacıyla üretim ve yatırım yapmasını ifade eder.
Devletçilik, temel anlamıyla devletin ekonomik hayatın içine girmesidir. Ancak bu yapılırken sosyalist model benimsenemez. Elinde sermayesi olan vatandaşlar, istisnalar hariç diledikleri biçimde üretime katılabilirler. Devlet bunlara engel olmadığı gibi gereken tedbirleri alarak işlerini kolaylaştırır, kişileri üretim ve ticaret işine özendirir.
Devletçiliğin esası, başta ekonomi olmak üzere her alanda devletin planlamacı bir tutum takınmasıdır. Planlama tutumunun ana hedefi ise milleti refaha kavuşturmak ve ülkenin kalkınmasını sağlamaktır.
Devletçiliğin Özellikleri Nelerdir?
- Devletçilik, halkçılığın zorunlu bir sonucudur.
- Güçlü ve çağdaş bir devlet meydana getirmeyi amaçlar.
- Cumhuriyetin ilk yıllarında Türk milletinin ve devletinin içinde bulunduğu durumundan dolayı zorunlu olarak ekonomide devletçilik ilkesi uygulanmıştır.
- Atatürk’e göre devletçilik, özel teşebbüs hürriyetinin ve piyasa ekonomisinin reddi değildir.
- Devletçilik, planlı ekonomiyi gerekli hale getirmiştir.
- Atatürk, Yeni Türk Devleti’nin her yönden hızla kalkınabilmesi için Türkiye’ye özgü bir devletçiliğin uygulanmasını zaruri görmüştür.
Devletçiliğin Türk Toplumuna Sağladığı Faydalar Nelerdir?
- Türkiye’de ilk defa planlı ekonomiye geçilmiştir.
- Devlet eliyle önemli yatırımlar yapılmıştır.
- Teknik eleman açığının kapatılmıştır.
- Ekonomik kalkınmada bölgeler arası farklılığın giderilmiştir.
- Türk çiftçisi ürünlerini en iyi şekilde değerlendirme fırsatı yakalamıştır.
- Sanayileşmenin devlet tarafından gerçekleştirilmesiyle, işçi hakları devletin güvencesi altına alınmıştır.
💡 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı; devletin ekonomik yatırımlarda bulunma sürecini hızlandırmıştır.
Devletçilik İlkesi Doğrultusunda Yapılan İnkılaplar Nelerdir?
💡 ✔️ I. Beş Yıllık Sanayi Planı hazırlandı ve uygulandı.
✔️ II. Beş Yıllık Sanayi Planı hazırlandı fakat savaş nedeniyle uygulanamadı.
✔️ Sümerbank kuruldu.
✔️ Etibank kuruldu.
✔️ Çubuk Barajı inşa edildi.
✔️ Elektrik İşleri Etüt İdaresi kuruldu.
✔️ Merkez Bankası kuruldu.
✔️ Teşvik-i Sanayi Kanunu kabul edildi.
✔️ İzmir İktisat Kongresi toplandı.
✔️ Misak-ı İktisadi kararları kabul edildi.
✔️ Karabük Demir Çelik Fabrikası’nın temelleri atıldı.
Devletçilik İle İlgili Anahtar Kelimeler:
💡 🔑 Devlet planlaması
🔑 Devlet yatırımları
🔑 Milli kalkınma
🔑 Ekonomik refah seviyesi
🔑 Milli bankacılık
🔑 Sermaye
Atatürk’ün Devletçilik İle İlgili Söylediği Bazı Sözler:
Bu açıkladığımız anlam ve anlayışta “devletçilik, bilhassa sosyal, ahlakî ve millîdir.” Millî servetin dağılımında, daha mükemmel bir adalet ve emek sarf edenlerin daha yüksek refahı, millî birliğin muhafazası için şarttır. Bu şartı daima göz önünde tutmak, millî birliğin temsilcisi olan devletin önemli vazifesidir.
Prensip olarak, devlet ferdin yerine geçmemelidir. Fakat ferdin gelişmesi için genel şartları göz önünde bulundurmalıdır.
Kesin zaruret olmadıkça, piyasalara karışılmaz; bununla beraber, hiçbir piyasa da başıboş değildir.
Gelecek yıllar içinde Hazine’nin kudretini muhafaza etmek, sizin en mühim işiniz olacaktır. Millî paramızın fiilen müstekar olan kıymeti, muhafaza olunacaktır.
İnkılapçılık
İnkılapçılık Nedir?
İnkılapçılık, çağın gereklerine uygun yenilikler yapmayı ve yapılan inkılapları korumayı amaçlayan ilkedir. Harf İnkılabı, Şapka Kanunu, ölçü ve takvim değişiklikleri inkılapçılık ilkesiyle ilgilidir.
Toplum düzenini ve yapısını daha iyi duruma getirmek için yapılan köklü değişikliklere inkılap adı verilir. Buna bağlı olarak inkılapçılık ise, Türk toplumunu çağın gerisinde bırakan kurumları ortadan kaldırmak veya bu kurumları yeni gelişmelere uygun hâle getirmektir.
İnkılapçılığın Özellikleri Nelerdir?
- İnkılapçılık, yenileşme ve çağdaşlaşmaya açık bir ilkedir. Bu nedenle statik (durağan) değil, dinamik bir nitelik taşır.
- Türk inkılabı; gerçekçidir, bilim ve akla dayanır. Bu nedenle donmuş, katı ve sert ideolojilerden ayrılır.
- İnkılapçılık, Atatürk ilke ve devrimlerini korumayı ve güçlendirmeyi amaçlar.
- Yıkıcı değil yapıcıdır.
- Çağdaşlaşma ve Batılılaşma, inkılâpçılığın bütünleyici ilkesidir.
İnkılapçılık İlkesi Doğrultusunda Yapılan İnkılaplar Nelerdir?
💡 ✔️ Ölçü ve tartı birimlerinin değiştirilmesi. (Metrik sisteme geçilmesi)
✔️ Miladi Takvim’in kabul edilmesi.
✔️ Kılık-Kıyafet Kanunu’nun kabul edilmesi.
✔️ Hafta tatilinin pazara alınması.
✔️ Uluslararası saat sistemine geçilmesi.
✔️ Sanayi Nefise Mektebi yerine Güzel Sanatlar Akademisi’nin açılması.
✔️ Darülfünun’un yerine İstanbul Üniversitesi’nin açılması.
✔️ Arap harfleri yerine Latin harflerine geçilmesi.
✔️ Mülkiye Mektebi yerine Siyasal Bilgiler Okulu’nin açılması.
✔️ Uluslararası rakamların kullanılmaya başlaması.
İnkılapçılık İle İlgili Anahtar Kelimeler:
💡 🔑 Sürekli değişim
🔑 İlerleme
🔑 Geriye hiç bakmama
🔑 Modernizm
🔑 Muaasırlaşma
🔑 “Yerine” kelimesi
🔑 Çağdaşlaşma
Atatürk’ün İnkılapçılık İle İlgili Söylediği Bazı Sözler:
Cumhuriyetçilik ve toplumsal inkılap, laiklik ve yenilikseverlik Türk’ün öz malı ve özelliği haline geldiğini görmek, benim için büyük bir bahtiyarlık olacaktır. Onun meydana gelişi çok yaklaşmıştır.
Yaptığımız ve yapmakta olduğumuz inkılapların gayesi, Türkiye Cumhuriyeti halkını tamamen çağdaş ve bütün anlam ve görüşleriyle uygar bir toplum haline ulaştırmaktır.
Türk milletinin istidatı ve kati kararı medeniyet yolunda durmadan, yılmadan ilerlemektir.
Medeniyet yolunda başarı, yenilikleri kavrayıp uygulama alanında başarılı olmak için tek ilerleme ve gelişme yolu budur.
Gözlerimizi kapayıp tek başımıza yaşadığımızı düşünemeyiz. Memleketimizi bir çember içine alıp dünya ile alakasız millet olarak medeniyet düzeyinin üzerinde yaşayacağız.
İlgili konular: Atatürk’ün Hayatı · Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası · İnkılap Tarihi
Çıkmış soruları ve cevaplarını görmek için: 2026 KPSS Lisans Tarih Soruları · 2026 KPSS Ön Lisans Tarih Soruları · 2025 AYT Tarih Soruları.
| BÜTÜNLEYİCİ İLKELER |
| Ulusal Egemenlik | Cumhuriyetçiliği bütünler. |
| Milli Birlik ve Beraberlik | Milliyetçiliği ve Halkçılığı bütünler. |
| Milli Bağımsızlık | Dış politika ilkesidir. |
| Yurtta Sulh Cihanda Sulh | İç ve dış politika ilkesidir. Sınıf mücadelesine ve dış politikada saldırganlığa karşıdır. Milliyetçilik ve Halkçılığın bir sonucudur. |
| Akılcılık ve Bilimsellik | Laiklik ve İnkılapçılığı bütünler. |
| İnsan ve İnsanlık Sevgisi | İnsanları eşit görmeyi ve sevmeyi hedefler. Milliyetçilik ve Halkçılığı bütünler. |
| Çağdaşlaşmak ve Batılılaşmak | İnkılapçılığı bütünler. |
Atatürk İlkeleri Hakkında Sık Sorulan Sorular
Atatürk ilkeleri nelerdir?
Atatürk ilkeleri; cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve inkılapçılıktır.
Atatürk ilkeleri kaç tanedir?
Atatürk ilkeleri 6 tanedir. Bunlar altı ok olarak da bilinir.
Atatürk ilkeleri ne zaman anayasaya girdi?
Atatürk ilkeleri 1937 yılında anayasaya girmiştir.
Atatürk’ün taviz vermediği ilkeler hangileridir?
Sınavlarda bu soru genellikle cumhuriyetçilik ve laiklik ilkeleriyle ilişkilendirilir. Cumhuriyetçilik devlet yönetiminde millet egemenliğini, laiklik ise devlet düzeninde akıl ve bilimi esas alır.
Akılcılık ve bilimsellik hangi Atatürk ilkesiyle ilgilidir?
Akılcılık ve bilimsellik, Atatürkçülüğün bütünleyici ilkelerindendir. Özellikle laiklik ve inkılapçılık ilkelerini destekler.
Çağdaşlaşma ve batılılaşma hangi ilkeyle ilgilidir?
Çağdaşlaşma ve batılılaşma, inkılapçılık ilkesiyle ilgilidir.
Ulusal egemenlik hangi ilkeyle ilgilidir?
Ulusal egemenlik, cumhuriyetçilik ilkesiyle ilgilidir.
Halkçılık ilkesinin anahtar kelimeleri nelerdir?
Eşitlik, sosyal adalet, ayrıcalıkların kaldırılması, kanun önünde eşitlik ve halkın yönetime katılması halkçılık ilkesiyle ilgilidir.
Laiklik ilkesinin anahtar kelimeleri nelerdir?
Din ve devlet işlerinin ayrılması, akıl ve bilim, hukuk birliği, eğitim birliği ve vicdan özgürlüğü laiklik ilkesiyle ilgilidir.
İnkılapçılık ilkesinin anahtar kelimeleri nelerdir?
Çağdaşlaşma, yenilik, ilerleme, batılılaşma ve yapılan inkılapları koruma inkılapçılık ilkesiyle ilgilidir.
Bu bilgiler MEB ve Akademik kaynaklar referans kullanılarak hazırlanmıştır.
| Görsel Kaynakları: http://ataturkilkeleri.akdeniz.edu.tr |
Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Son güncelleme: Ekim 2026


