Blog

Unutulmuş Bir Öykü: Gürbüz Çocuklar Ordusu

Her savaşın ayrı bir öyküsü vardır. Savaş ön cephelerde kan ve gözyaşı bırakırken, geriye kalanlar için ise açlık ve sefalet vardır. İşte Gürbüz Çocuklar Ordusu da o öykülerden biridir.

Kurtuluş Savaşı sırasında yalnızca Doğu Cephesinde bulunan 50.000 kadar çocuktan bazılarıydı onlar. Kimsesizlerin ordusunda birer çocuktular. Hepsi farklı yerlerden, farklı milletlerden, farklı inanç ve kültürden çocuklardı. Ama hepsinin bir ortak babası vardı: Kazım Karabekir. II. Kolordu Kumandanı Kazım Paşa ve onun binlerce çocuğunun öyküsüdür bu öykü. Unutulmuş çocukların öyküsü. 

Kazım Karabekir Kimdir? 

Askeri bir deha ve aynı zamanda iyi bir siyasetçi olan, asıl adıyla Musa Kazım Zeyrek, 1882 yılında İstanbul’da doğmuştur. Babası da kendisi gibi bir asker olan Kazım Paşa, babasıyla aynı yolu izlemiş ve adını tarihin altın sayfalarına yazdırmış bir komutandır.

1. Dünya Savaşı’nda ve Kurtuluş Mücadelesinde büyük rol almıştır. II. Kolordu Kumandanı olarak görev aldığı Kafkas Cephesinde ise yıldızı parlamıştır.

Kazım Paşa’ya, yalnızca bir asker gözüyle bakmak doğru olmaz. O aynı zamanda iyi bir liderdi. Gürbüz Çocuklar Ordusu‘nun başkarakteri ve binlerce çocuğun da babasıydı. Yaptığı muazzam çalışmalarla binlerce çocuğa umut olmuş, onların hayatlarını kurtarmış ve yeni bir gelecek sunmuştur.

Savaş tüm hızıyla devam ederken Kazım Paşa, savaşın ardında bıraktığı izleri gördü. Bu izlerin, yaraların, adil olmayan bir şekilde, on binlerce masum çocuğun üzerinde kanadığını fark etti. Saraya ve cemiyete ayrı ayrı toplamda 50.000 kimsesiz, aç ve sefil çocuk rapor etti. Erzurum civarında bulunan 6.000 çocuğa ise babalık yaptı. Onlardan bir ordu oluşturdu. Bu orduya da Gürbüz Çocuklar Ordusu denildi.

Gürbüz Çocuklar Ordusu ve Kazım Karabekir

4.000 oğlan ve 2.000 kız çocuğu olan Kazım Paşa, bu çocukların kimini varlıklı ailelerin ve akrabalarının yanına verdi, kimini ise vatanperver birer birey olmaları için, çeşitli mekteplere gönderdi. Hangi dil, din ya da milletten olursa olsun, tüm çocuklara kucak açtı.

Görüldüğü üzere İstiklal Madalyası sahibi paşa, yalnızca iyi bir asker ya da iyi bir siyasetçi değil, vicdanı olan iyi bir adamdı. 

Gürbüz Çocuklar Ordusu Nedir? 

Kurtuluş Savaşı yıllarıydı. Yurdun dört bir yanındaki cephelerde mücadele devam ederken, yurdu savunan kadın ve erkeklerin çocukları geride kalmıştı. Kimi yetim, kimi öksüzdü. Kimisinin açlıktan kemikleri sayılıyordu. Kimisi bir akrabası ile birlikteydi, lakin onların da durumu içler acısıydı.

Babalar cephede can verirken, anneler ise onlara erzak ve mühimmat taşıyordu. Çocukları için yapıyorlardı bunları. Tüm Gürbüz Çocuklar için. Geride kalan çocuklar ise ağaç kabuğu yiyor, kar suyu içiyordu. Yıkılan evlerin harabelerinde yaşıyor, çaresizlik içinde bir umut bekliyorlardı.

Her şey Erzurum yakınlarında bulunan bir grup çocuğun fark edilmesiyle başlamıştı. Kazım Karabekir Paşa, bu çocukların Erzurum’a götürülmesi emrini vermiş, daha sonra civardaki diğer bölgeler taranmıştı. Böylece 4.000’i erkek, toplamda 6.000 çocuk Kazım Karabekir’in, Gürbüz Çocuklar Ordusu adı altında toplanmıştı.

Farklı milletlerden olan ve farklı dilleri konuşan tüm bu çocuklar Türk bayrağı himayesine alınmışlardı. Askeri ve dini eğitimlerin yanı sıra, zanaat ve ziraat eğitimleri de alıyorlardı bu çocuklar.

Gürbüzler Ordusu

Eğitimlerinin ardından bu çocuklar, savaştan çıkan ve gelişime muhtaç köylere, hizmet için gönderilmişlerdi. Bu olay daha sonra başka bir fikrin, Köy enstitülerinin, oluşmasına yol açmıştı. Yine benzer bir şekilde yetimler için açılmış sanayi mektepleri ise bugünkü meslek liselerinin öncüsü olmuştu.

Özetle, yetimler yeni yuvalarına kavuşturulmuş, iyi bir eğitimden geçirilmiş, daha sonra da diğer insanlar için birer umut ışığı olmaları sağlanmıştı. Benzer durumdaki birçok köy ve kasaba, bu yetimler sayesinde yeniden kalkınmış, üretime geçmeye başlamıştı.

Yetim Babası: Kazım Karabekir Paşa

Her şeye rağmen bu çocukların konu alındığı bazı tartışmalarda, yapılanın asimilasyon olduğu, Ermeni çocukların zorla Türkleştirildiği, Hıristiyan çocukların Müslümanlaştırıldığı gibi şeylerden bahsediliyor. Halbuki Kazım Karabekir Paşa için önemli olan asıl şey ‘Gürbüz Çocuklar Ordusu‘ idi. Onun için değerli olan tek şey tüm çocukların birer ‘evlat’ olmasıydı.

Binlerce evladı olan Kazım Paşa, ömrünün sonuna kadar onlarla iletişimde kaldı, arayı hiç bir zaman açmadı. Yeni bir Gürbüz Çocuklar Ordusu olabilecek sokak çocukları ile ilgili mecliste bir çalışma yürüttüğü sıralar, kalp krizi geçirerek hayatını kaybetti, yetimlerin babası Mareşal Kazım Karabekir. 


Kullanılan Görsellerin Kaynakları:
https://www.milliyet.com.tr/galeri/gurbuz-cocuklar-ordusu-42919/14

Tartışmaya Katılın

Abonelerimiz Arasına Katıl

Sitemize abone olarak en son ders ve yazılardan haberdar olabilirsiniz.

Abone Olduğunuz İçin Teşekkürler...

Bir şeyler ters gitti :(