Tarihin Sınıflandırılması (Tasnifi) | Tarih Çeşitleri

Bu yazımızda tarihin sınıflandırılması diğer bir ifadeyle tarihin tasnifi konusunu ele alacağız. Ayrıca tarih çeşitleri konusuna da bu yazımda yer vereceğiz.

Tarihin Sınıflandırılması (Tasnifi)

Tarihi zamana, mekana ve konusuna göre sınıflandırabiliriz.

Zamana Göre Sınıflandırma:

Tarih zamana göre sınıflandırılırken, olayların yaşandığı zaman dilimi esas alınır. Örneğin; Orta Çağ Tarihi, XX. Yüzyıl Tarihi, Fatih Sultan Mehmet Dönemi şeklindeki sınıflandırmalar zamana göre sınıflandırmadır.

Mekana Göre Sınıflandırma:

Tarih mekana göre sınıflandırılırken, olayların yaşandığı yer dikkate alınır. Örneğin; Avrupa Tarihi, Anadolu Tarihi şeklindeki sınıflandırmalar mekana göre sınıflandırmadır.

Konusuna Göre Sınıflandırma:

Tarih konusuna göre sınıflandırılırken, olayların ilgili olduğu konular esas alınır. Örneğin; Kültür Tarihi, Dinler Tarihi gibi sınıflandırmalar konusuna göre sınıflandırmadır.

Tarih Çeşitleri

Tarih çeşitleri; konularına göre tarih , kapsamlarına göre tarih ve anlatıma göre tarih olmak üzere üç gruba ayrılır.

Konularına Göre:

Konularına göre tarih; siyasi tarih, bilim tarihi ve kültür tarihi olmak üzere 3’e ayrılır.

• Siyasi Tarih: Uluslararası alanda meydana gelen siyasi olayları, yaşanan savaşları, barışları ve ittifakları incelemektedir. Örnek olarak Osmanlı Devleti Siyasi Tarihi konusunu verebiliriz.
• Bilim Tarihi: Bilimlerin ortaya çıkmasını ve gelişmesini incelemektedir. Örneğin; Fizik Tarihi.
• Kültür Tarihi: Uygarlıkların eserlerini, kültür ve medeniyet ürünlerini incelemektedir. Örneğin; Anadolu Uygarlığı

Kapsamlarına Göre:

Kapsamlarına göre tarih; genel tarih ve özel tarih olmak üzere 2’ye ayrılır.

• Genel Tarih: İnsan topluluklarının tarihini incelemektedir. Örneğin; Dünya Tarihi
• Özel Tarih: Bir devletin ya da bir milletin ekonomik, siyasi ve kültürel tarihini incelemektedir. Örneğin; İslamiyet Öncesi Türk Tarihi

Anlatıma Göre:

Anlatıma göre tarih; öğretici tarih, hikayeci (rivayetçi) tarih, sosyal tarih ve bilimsel tarih (neden nasılcı tarih) olmak üzere 4’e ayrılır.

• Öğretici Tarih: Öğretici tarihin konusu; olaylar, kişiler ve toplumlar için yapılan hizmetlerdir. Öğretici tarihte tarihi karakterlerin ahlakları, cesaretleri ve fedakarlıkları övgülü bir şekilde anlatılır. Objektif değildir.
• Hikayeci (Rivayetçi) Tarih: Hikayeci tarih en eski tarih yazım şeklidir. Olaylar hikaye biçiminde anlatılır. Mitolojik unsurlar ve söylentiler barındırır. Sebep-sonuç ilişkisi bu tarih türünde aranmaz. Bu tarzın öncüsü ise Herodot‘tur.
• Sosyal Tarih: Bu tarih türü toplumların örf ve adetlerini, dinlerini, inançlarını, aile yapılarını, hukuk anlayışlarını vb. konu edinir. Öğretici tarihin duygusal yönlerinden uzaklaşmış hali de diyebiliriz.
• Bilimsel (Neden Nasılcı) Tarih: Günümüzdeki tarih anlayışıdır. Olaylar sebep-sonuç ilişkisine dayandırılır. Yer ve zaman belirtilir. Tarafsızlık yani objektiflik vardır.

Bu bilgiler MEB ve Akademik kaynaklar referans kullanılarak hazırlanmıştır.