İslamiyet Öncesi Türklerde Ordu

Kısaca

İslamiyet öncesi Türklerde ordu, yaşam biçiminin doğal bir parçasıydı: Eli silah tutan herkes askerdi ve Türkler bu yüzden “ordu-millet” olarak anılır. İlk düzenli ordu teşkilatını Asya Hun hükümdarı Mete Han kurdu; onun MÖ 209’da kurduğu onlu sistem sonraki Türk ve Türk olmayan devletleri de etkiledi. Bu yüzden MÖ 209, Türk Kara Kuvvetleri’nin kuruluş yılı kabul edilir. Ordu atlı birliklerden oluşur, ok ve yay başlıca silahtı; hilal (Turan), sahte ricat ve pusu en bilinen taktiklerdir.

İslâmiyet öncesi Türk devletlerinin savaşçı karakteri bilim alemince kabul edilen bir gerçektir.

Bu durumun en önemli sonucu ise Türklerin gerek İslam’dan önce ve gerekse İslam’dan sonra uzun yıllar bulundukları bölgelerde kurdukları devletler olmuştur.

Bozkır kültürü ve savaş usulleri sayesinde ortaçağ boyunca adından çokça bahsettiren Türklerin ilk düzenli askeri teşkilatlanması, Asya Hun İmparatorluğu’nun ilk büyük hükümdarı Mete döneminde olmuştur.

Onun kurmuş ve geliştirmiş olduğu onlu sistem ve savaş stratejileri, Hunlardan sonra gelen Türk devletlerini etkilediği gibi Türk olmayan farklı unsurları da etkilemiş ve askeri teşkilatlanmaların temelini oluşturmuştur.

Şimdi bu savaşçı milletin ordusunun özelliklerini inceleyelim:

🔷 İslamiyet öncesi Türk devletlerinde “ordu-millet” geleneği vardır. Askerlik özel bir meslek sayılmaz ve paralı askerler bulunmazdı. Hayat tarzları o zamanın şartlarında Türklerin asker bir millet olmasını sağlamıştır. Savaş zamanında kadın-erkek eli silah tutan herkes asker kabul edilirdi.

🔷 Türk ordu geleneğinde ücretli askerlik yoktur. (Hazarlar, Peçenekler, Uzlar, Kıpçaklar hariç)

🔷 Mete Han‘ın tahta çıktığı tarih olan MÖ 209 yılı Türk Kara Kuvvetleri Komutanlı‘ğını kuruluş yılıdır.

🔷 Savaş öncesi düşmanın durumunun öğrenilmesi amacıyla gönderilen keşif birliğine “Yelme” adı verilir.

🔷 Türk ordu teşkilatının temeli olan “Onlu Sistem” Asya Hun Hükümdarı Mete Han tarafından kurulmuştur.

🔷 Türk ordusu atlı birliklerden oluşur ve silah olarak genelde ok ve yay kullanılırdı.

🔷 Askerlerin giydiği ve genellikle hayvan postundan yapılan başlığa “tolga” veya “börk” adı verilir.

🔷 Hudut bölgelerinde ya da önemli mevzilerde,surlar üzerinde veya sur içinde yer alan gözetleme kulelerine “karguy” denir.

🔷 Ordu komutanına “Tarkan” adı verilir. Ayrıca Türklerde Kağan muhafızlarına “Böri” denir. Oğuzlarda ise ordu komutanlarına “Subaşı” denir.

🔷 Türkler dünyayı en çok askerlik alanında etkilemiştir.Dünyaya askeri alanda bazı etkilerimiz şunlardır.

• Et konservesi yapımı
• Ceket,pantolon ve çizme giyilmesi
• Üzengi yapımı
• Savaş taktikleri

Sıkça Sorulan Sorular

Onlu sistemi kim kurdu?

Asya Hun hükümdarı Mete Han. Ordu onlu, yüzlü, binli ve onbinli (tümen) birliklere ayrıldı; bu sistem bugün de kullanılmaktadır.

Türk Kara Kuvvetleri’nin kuruluş yılı neden MÖ 209’dur?

Mete Han’ın tahta çıkıp orduyu onlu sisteme göre teşkilatlandırdığı yıl olduğu için. Kara Kuvvetleri amblemindeki “MÖ 209” bunu simgeler.

Turan (hilal) taktiği nedir?

Ordunun hilal biçiminde düzenlenip merkezin geri çekilerek düşmanı içeri çekmesi, kanatların ise düşmanı çevirmesine dayanan savaş taktiğidir.

İlgili konular: Asya Hun Devleti · Orta Çağda Askerî Organizasyonlar · İlk Müslüman Türk Devletlerinde Ordu · Sosyal Hayat

Kaynakça

• Bahaeddin Ögel, Türk Kültür Tarihine Giriş, Kültür Bakanlığı Yayınları.
• MEB, Ortaöğretim Tarih 9 ders kitabı.

Çıkmış soruları ve cevaplarını görmek için: 2026 KPSS Lisans Tarih Soruları · 2026 KPSS Ön Lisans Tarih Soruları · 2025 AYT Tarih Soruları.

Bu bilgiler MEB ve Akademik kaynaklar referans kullanılarak hazırlanmıştır.

Video

Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Son güncelleme: Ekim 2026