
NOT: İstediğiniz bilim adamı üzerine tıklayarak ilgili yazıya gidebilirsiniz.
- İLK VE ORTA ÇAĞ’DA YETİŞEN BİLİM İNSANLARI
- SEYYAHLAR VE OSMANLI BİLİM İNSANLARI
- OSMANLI VE CUMHURİYET DÖNEMİ BİLİM İNSANLARI
KPSS’de En Çok Sorulan Bilim İnsanları
Aşağıdaki tablo, KPSS ve YKS tarih sorularında en sık karşılaşılan Türk-İslam, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi bilim insanlarını bir arada gösterir. Ayrıntılı anlatım için isimlere tıklayabilirsiniz.
| Bilim insanı | Dönem | Alan | Öne çıkan eser / katkı |
|---|---|---|---|
| Harezmî | Abbasiler | Matematik | Cebir biliminin kurucusu; “algoritma” kelimesi adından gelir |
| Farabî | Abbasiler | Felsefe, müzik | “Muallim-i Sânî” (İkinci Öğretmen) |
| Bîrûnî | Gazneliler | Astronomi, coğrafya | Dünya’nın kendi ekseni etrafında döndüğünü savundu; Hindistan üzerine eser |
| İbn-i Sînâ | Samanoğulları | Tıp, felsefe | El-Kânûn fi’t-Tıb; Avrupa’da yüzyıllarca ders kitabı |
| Gazâlî | Büyük Selçuklu | Felsefe, kelam | Nizamiye Medresesi müderrisi; İhyâü Ulûmi’d-Dîn |
| El-Cezerî | Artuklular | Mekanik | Otomatik makineler kitabı; sibernetiğin öncüsü sayılır |
| Ömer Hayyâm | Büyük Selçuklu | Astronomi, matematik | Celâlî takvimi |
| Uluğ Bey | Timurlular | Astronomi | Semerkant Rasathanesi; Zîc-i Uluğ Bey |
| Ali Kuşçu | Timurlu / Osmanlı | Astronomi, matematik | Uluğ Bey’in öğrencisi; İstanbul’da Ayasofya Medresesi |
| Takiyüddin | Osmanlı | Astronomi | İstanbul Rasathanesi (1577) |
| Piri Reis | Osmanlı | Denizcilik, haritacılık | Dünya haritası (1513), Kitab-ı Bahriye |
| Kâtip Çelebi | Osmanlı | Coğrafya, bibliyografya | Cihannüma, Keşfü’z-Zünûn |
| Evliya Çelebi | Osmanlı | Seyahat | Seyahatname (10 cilt) |
| Cahit Arf | Cumhuriyet | Matematik | Arf değişmezi, Arf halkaları |
Sıkça Sorulan Sorular
Cebirin kurucusu kimdir?
Abbasiler döneminde yaşayan Harezmî’dir. “Algoritma” kelimesi de onun adından gelir.
“Muallim-i Sânî” kimdir?
Farabî’dir. Aristo’dan sonra “İkinci Öğretmen” olarak anılmıştır.
İstanbul Rasathanesi’ni kim kurdu?
Takiyüddin, III. Murat döneminde 1577’de kurdu.
Sibernetiğin öncüsü sayılan Türk bilgin kimdir?
Artuklular döneminde yaşayan El-Cezerî’dir; otomatik makineler üzerine yazdığı eserle tanınır.
İlgili üniteler: İlk Türk-İslam Devletleri · Osmanlı Kültür ve Medeniyeti · Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemi Bilim İnsanları
Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Son güncelleme: Ekim 2026