⚠️ 2026 KPSS Ön Lisans‘taki 27 tarih sorusunun 6’sı Osmanlı siyasi tarihinden geldi: Kuruluş ve Yükselme 2, XIX. yüzyıl 4 (sorular ve konu dağılımı).
Osmanlı Devleti Siyasi Tarihi Kısaca
Osmanlı Devleti Siyasi Tarihi, 1299’da Söğüt’te kurulan beyliğin dünya devletine dönüşmesini ve XIX. yüzyılda dağılmayı önleme çabalarını inceler. Ünite genellikle beş döneme ayrılır: Kuruluş (1299–1453), Yükselme (1453–1579), Duraklama (XVII. yüzyıl), Gerileme (XVIII. yüzyıl) ve Dağılma (XIX. yüzyıl). XX. yüzyıl başındaki gelişmeler İnkılap Tarihi ünitesinde anlatılır; teşkilat, ekonomi ve kültür ise Osmanlı Kültür ve Medeniyeti ünitesindedir.
1. Kuruluş (1299–1453): Osman Bey Koyunhisar’da (1302) Bizans’ı yendi. Orhan Bey Bursa’yı başkent yaptı, Çimpe Kalesi’yle (1353) Rumeli’ye geçti. I. Murat Balkanlarda ilerledi; Yıldırım Bayezit Niğbolu’da Haçlıları yendi ama Ankara Savaşı’nda (1402) Timur’a yenilince Fetret Devri başladı. Çelebi Mehmet birliği yeniden kurdu, II. Murat Varna ve II. Kosova ile Balkanları güvenceye aldı.
2. Yükselme (1453–1579): Fatih Sultan Mehmet 29 Mayıs 1453’te İstanbul’u fethetti. Yavuz Sultan Selim Çaldıran, Mercidabık ve Ridaniye ile doğuya ve güneye genişledi; halifelik Osmanlılara geçti. Kanuni Sultan Süleyman Mohaç’la Orta Avrupa’ya, Preveze’yle Akdeniz’e hâkim oldu. Dönem Sokullu Mehmet Paşa‘nın ölümüyle (1579) kapanır.
3. Duraklama (XVII. yüzyıl): Merkezî otoritenin zayıflaması ve ekonomik sorunlar isyanlara yol açtı. Zitvatorok (1606) ile Avusturya’ya eşitlik tanındı; II. Viyana Kuşatması’nın (1683) başarısızlığı Karlofça (1699) ile ilk büyük toprak kaybına götürdü.
4. Gerileme (XVIII. yüzyıl): Pasarofça’dan sonra Lale Devri‘nde ilk kez Avrupa örnek alındı ve matbaa kuruldu. Küçük Kaynarca (1774) ile Kırım’ın kaybı başladı; III. Selim Nizam-ı Cedit’i kurdu.
5. Dağılma (XIX. yüzyıl): Milliyetçilik akımıyla Sırp ve Yunan isyanları çıktı; Mısır sorunu Boğazları uluslararası bir mesele hâline getirdi. II. Mahmut Yeniçeri Ocağı’nı kaldırdı; Tanzimat (1839) ve Islahat (1856) fermanları, ardından Kanun-i Esasi (1876) ile meşrutiyete geçildi. 93 Harbi’nden sonra Berlin Antlaşması (1878) ağır kayıplar getirdi; II. Abdülhamit döneminde fikir akımları devleti kurtarmanın yollarını aradı.
Ünitenin Konuları
NOT: İstediğiniz başlığın üzerine tıklayarak ilgili konuya gidebilirsiniz.
Bu ünitede neler öğreneceğiz?
- OSMANLI DEVLETİ KURULUŞ DÖNEMİ (1299-1453)
- OSMANLI DEVLETİ YÜKSELME DÖNEMİ (1453-1579)
- XVII. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ (DURAKLAMA DÖNEMİ) (1579-1699)
- XVIII. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ (GERİLEME DÖNEMİ)
- XIX. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ
- OSMANLI DEVLETİ’Nİ DAĞILMAKTAN KURTARAN FİKİR AKIMLARI
Osmanlı Siyasi Tarihi Kronolojisi
| Tarih | Olay |
|---|---|
| 1299 | Osmanlı Beyliği’nin kuruluşu |
| 1302 | Koyunhisar (Bafeus) Savaşı |
| 1326 | Bursa’nın fethi |
| 1353 | Çimpe Kalesi; Rumeli’ye geçiş |
| 1389 | I. Kosova Savaşı |
| 1396 | Niğbolu Savaşı |
| 1402–1413 | Ankara Savaşı ve Fetret Devri |
| 29 Mayıs 1453 | İstanbul’un fethi |
| 1514–1517 | Çaldıran, Mercidabık, Ridaniye |
| 1526 | Mohaç Meydan Muharebesi |
| 1538 | Preveze Deniz Savaşı |
| 1606 | Zitvatorok Antlaşması |
| 1683 | II. Viyana Kuşatması |
| 1699 | Karlofça Antlaşması |
| 1718–1730 | Lale Devri |
| 1774 | Küçük Kaynarca Antlaşması |
| 1826 | Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması |
| 1839 | Tanzimat Fermanı |
| 1856 | Islahat Fermanı, Paris Antlaşması |
| 1876 | I. Meşrutiyet, Kanun-i Esasi |
| 1878 | Berlin Antlaşması |
| 1908 | II. Meşrutiyet |
Sınavda En Çok Çıkan 10 Bilgi
- Koyunhisar (1302): Osmanlı ile Bizans arasındaki ilk savaş. Sırpsındığı (1364): Haçlılarla ilk savaş.
- Çimpe Kalesi (1353) ile Rumeli’ye geçildi; iskân politikası başladı.
- Ankara Savaşı (1402) Fetret Devri’ni başlattı; Anadolu Türk birliği bozuldu.
- İstanbul’un fethi (1453) ile Orta Çağ kapandı; Osmanlı imparatorluğa dönüştü.
- Mercidabık ve Ridaniye ile halifelik Osmanlılara geçti.
- Zitvatorok (1606): Avusturya ile eşitlik; Osmanlı üstünlüğü ilk kez sarsıldı.
- Karlofça (1699): İlk büyük toprak kaybı. Küçük Kaynarca (1774): Kırım’ın kaybının başlangıcı, ilk savaş tazminatı.
- Lale Devri: Avrupa’nın ilk kez örnek alınması; matbaa (1727).
- Sened-i İttifak (1808): Padişahın yetkilerini ilk kez sınırlayan belge. Tanzimat (1839): Kanun üstünlüğü.
- Kanun-i Esasi (1876): İlk anayasa; meclisli yönetime geçiş.
Çıkmış Sorular
Bu üniteden çıkmış soruları ve açıklamalı cevaplarını görmek için: 2026 KPSS Lisans Tarih Soruları · 2026 KPSS Ön Lisans Tarih Soruları · 2024 KPSS Ön Lisans Tarih Soruları. Önceki ünite: İlk Türk-İslam Devletleri · Sonraki ünite: Osmanlı Kültür ve Medeniyeti.
Sıkça Sorulan Sorular
Osmanlı Devleti siyasi tarihi hangi konuları kapsar?
Kuruluş (1299–1453), Yükselme (1453–1579), Duraklama (XVII. yüzyıl), Gerileme (XVIII. yüzyıl) ve Dağılma (XIX. yüzyıl) dönemlerinin siyasi olaylarını, savaşlarını, antlaşmalarını ve ıslahatlarını kapsar.
KPSS’de Osmanlı siyasi tarihinden kaç soru çıkar?
2026 KPSS Ön Lisans’ta 27 tarih sorusunun 6’sı bu üniteden geldi (Kuruluş ve Yükselme 2, XIX. yüzyıl 4). Teşkilat ve kültür soruları ayrıca Osmanlı Kültür ve Medeniyeti ünitesinden gelir.
Osmanlı’nın ilk büyük toprak kaybı hangi antlaşmayla oldu?
1699 Karlofça Antlaşması ile oldu; Macaristan’ın büyük kısmı Avusturya’ya bırakıldı.
Osmanlı Devleti’nin ilk anayasası hangisidir?
23 Aralık 1876’da ilan edilen Kanun-i Esasi’dir; I. Meşrutiyet dönemi bununla başladı.
Osmanlı siyasi tarihi özet PDF var mı?
Evet. Ünitenin 9 sayfalık özetini (haritalar, padişahlar tablosu, antlaşmalar, ıslahatlar, kronoloji ve en çok çıkan 10 bilgi) bu sayfadan ücretsiz indirebilirsiniz.
Kaynakça
MEB Tarih ders kitapları; Halil İnalcık, Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ; TDV İslâm Ansiklopedisi (ilgili maddeler); Türk Tarih Kurumu yayınları; ÖSYM KPSS çıkmış soruları.
Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Son güncelleme: Ekim 2026
